SIR SEAN CONNERY – RYCERZ JEJ KRÓLEWSKIEJ MOŚCI

[Przeczytanie tekstu zajmie: 4 minut(y)]
W nocy z 30 na 31 października odszedł Sir Thomas Sean Connery (1930-2020).
Przedimek “Sir” nie oznacza szlachectwa, ale (w opisanym przypadku) honorowy status rycerski (knighthood) — nie podlegający dziedziczeniu i nadawany przez monarchę w uznaniu osobistych zasług.
Connery otrzymał nadanie statusu rycerskiego dopiero za trzecim podejściem. W 1997 i 1998 r. zablokowano jego nominację. Podobno za sprawą Donalda Dewara, sekretarza stanu ds. Szkocji w lewicowym gabinecie premiera Tony’ego Blaira. Nigdy nie podaje się oficjalnych powodów odmowy, ale z różnych prasowych doniesień wynika, jakoby mogły mieć na nią wpływ cztery fakty: wspieranie przez aktora Szkockiej Partii Narodowej, publiczne wyrażanie poparcia dla niepodległości Szkocji, fakt unikania przez Connery’ego płacenia podatków w Wielkiej Brytanii (od lat 1990. mieszka na Bahamach) oraz ujawnienie przez media, że w początkach kariery Sean miał udzielić wywiadu, w którym stwierdził, że nie ma nic w złego w tym, że od czasu do czasu uderzy się kobietę.

Po weryfikacji tych wiadomości okazuje się, że to częściowo zmanipulowane fakty i sporo spekulacji [1]Connery ujawnił w 2003 r., że opłacał podatki również w Wielkiej Brytanii, ale z analiz wynikało, że w kwotach o wiele niższych niż gdyby był stałym i permanentnym rezydentem. W celu … Continue reading. Komentatorzy słusznie jednak zauważają, że ewentualny polityczny powód blokowania nominacji Connery’ego nie miał większego sensu. Szkocka Partia Narodowa jest legalna. Ma charakter republikański i centro-lewicowy, a przyznanie aktorowi statutu rycerza doprowadziłoby do tego, że szkocki republikanin o lewicowych sympatiach ukląkłby publicznie w geście hołdu przed brytyjskim monarchą. Byłby to więc raczej dla brytyjskiego rządu polityczny sukces o dużym potencjale medialnym niż porażka. Wreszcie — osoby, które miały rzekomo blokować nominację Connery’ego w 1997 i 1998 r. mogły uczynić to również w 2000 r., a tak się przecież nie stało. 

Syn kierowcy ciężarówki i sprzątaczki, były roznosiciel mleka i polerowacz trumien, a przede wszystkim ceniony i popularny aktor, pierwszy odtwórca roli Agenta Jej Królewskiej Mości, uzyskał statut Rycerza Kawalera (Knight Bachelor) w ramach Nadań Noworocznych 2000 r. (2000 New Year Honours). Ceremonia odbyła się 5 lipca 2000 r. w królewskim Pałacu Holyrood w Edynburgu. Sean założył na tę okazję szkocki strój narodowy z kiltem ozdobionym tartanem (wzór kraty) klanu MacLeod, z którego wywodziła się jego matka (co ciekawe — po mieczu rodzina Connery’ego wywodzi się z Irlandii). Na rycerza pasowała go osobiście Jej Królewska Mość Elżbieta II. W udzielonym później wywiadzie aktor stwierdził, że był to “jeden z tych dni, z których jestem najbardziej dumny w życiu”.
Nadanie statusu rycerza nie łączy się z nadaniem herbu, ale go nie wyklucza.
Sean Connery otrzymał nadanie herbu dopiero w 2018 r. decyzją naczelnego organu heraldycznego Szkocji — króla herbowego Lorda Lyon. Herb zaprojektowała Yvonne Holton pełniąca funkcję Dingwall Pursuivant[2]RIP Sir Sean Connery, Court of the Lord Lyon, 31.10.2020.(jednego z urzędników heraldycznych asystujących królowi herbowemu).
Warto zauważyć, że rzadkością jest obecność w herbie nieszlachcica tzw. trzymaczy, które stanowią udostojnienie herbu (w tym przypadku są to fantazyjne koniki morskie).

W herbie Seana Connery’ego sporo się dzieje, co gwarantuje dobrą zabawę przy rozszyfrowywaniu znaczeń i aluzji ukrytych poszczególnych elementach herbu. Zanim je tutaj opiszę — zapraszam do ich odszukania na własną rękę (podpowiem, że gdzieś w wizerunku herbowym ukryto kod agenta JKM — „007”).

Herb został skrytykowany przez część ekspertów za przeładowanie elementami składowymi, przez co nie spełnia wymogów elegancji wynikającej z umiarkowania, ale raczej nawiązuje do zasady horror vacui. Krytyka jest zrozumiała.

Herb sir Seana Connery’ego źródło: Court of the Lord Lyon

Zacznijmy od elementów odwołujących się do statusu właściciela herbu, Przyłbica z otwartą zasłoną ukazana en face jest w heraldyce generalnie zarezerwowana dla nieszlachty, w brytyjskiej — dla rycerza lub baroneta. Status rycerski potwierdza spuszczona na taśmie odznaka Knight Bachelor. Przez środek srebrnego (czyli białego) pola herbowej tarczy przechodzi tzw. pas, czyli poziome pole przez całą szerokość tarczy. Błękitny pas ze srebrnym krzyżem św. Andrzeja to oczywiste nawiązanie do flagi Szkocji. Główne barwy herbu widoczne w tarczy oraz zgodnie z zasadami heraldyki — na wierzchniej i spodniej stronie labrów (chusty okrywającej hełm) tworzących również zawój (tylko szlachta ma prawo do korony rangowej na hełmie) — to oczywiste nawiązanie do ukochanej ojczyzny aktora, Szkocji.
Na pasie z krzyżem św. Andrzeja, w jego centrum, umieszczono okrągłe srebrne pole, na którym bez trudu rozpoznamy sylwetkę statuetki Oscara, czyli nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej, którą Sean Connery otrzymał w 1988 r. za rolę w filmie “Nietykalni” (The Untouchables). Kształt tego pola z centralnie zlokalizowaną postacią może kojarzyć się także z charakterystycznym motywem otwierającym każdą czołówkę filmów z Jamesem Bondem. W polu nad pasem widzimy skrzyżowane kije golfowe oraz paletę malarską z pędzlem w naturalnych barwach. W polu poniżej — sylwetkę  szkockiego terriera. To aluzje do hobby aktora.
W klejnocie nad hełmem w zawoju widnieje otwarta księga a na niej maska. Maska z uśmiechniętą twarzą to symbol Talii — muzy komedii, a więc aluzja do aktorskiej profesji właściciela herbu. Otwarta księga bywa symbolem wiedzy, wykształcenia lub innych związków z akademią. Connery nie ukończył jednak żadnej szkoły aktorskiej ani studiów. Już jako sławny aktor otrzymał doktorat honorowy Uniwersytetu St. Andrews w Szkocji. Księga jako symbol wiedzy zazwyczaj ma białe karty, często z rzędami liter. A może księga to aluzja do roli Wilhelma z Baskerville w “Imieniu róży”?. Ten symbol czeka więc na wyjaśnienie, a może ich być wiele.
Wyspa z palmami, na której ustawiono tarczę herbową oraz dwa fantazyjne trzymacze — uskrzydlone koniki morskie z rogami jednorożców — to aluzja do Wysp Bahama, stałego miejsca zamieszkania aktora od lat 1990.

Dewiza herbowa brzmi: “Observa et Intrinsecus Digestorum“, co można przetłumaczyć jako: “Obserwuj i rozważaj wewnątrz”
Na koniec ciekawostka — uważny obserwator odnajdzie na wyspie ukryte cyfry: 0-0-7.

Requiescat in Pace Sir Sean Connery

[zdjęcie w nagłówku: Sean Connery as James Bond (1971); Rob Mieremet, CC BY-SA 3.0 NL, via Wikimedia Commons]

Przypisy:

Przypisy:
1 Connery ujawnił w 2003 r., że opłacał podatki również w Wielkiej Brytanii, ale z analiz wynikało, że w kwotach o wiele niższych niż gdyby był stałym i permanentnym rezydentem. W celu uniknięcia pełnego opodatkowania musiał pilnować, aby nie przekroczyć rocznego limitu, w których mógł przebywać w Szkocji/Wielkiej Brytanii bez utraty przywilejów podatkowych. Z tego powodu m.in. nie mógł osobiście zaangażować się w referendum niepodległościowe Szkocji. W odniesieniu do najpoważniejszego zarzutu dotyczącego bicia kobiet — trudno jest odnaleźć okoliczności łagodzące. Co prawda w wywiadzie dla “Playboya” Connery miał stwierdzić, że można uderzyć kobietę pod warunkiem, że jest “suką, histeryczką i permanentną choleryczką”, ale nie zmienia to istoty problemu. Według pierwszej żony aktora, ich związek rozpadł się m.in. z powodu przemocy domowej. Okolicznością łagodzącą może być fakt, że w późniejszym swoim życiu Connery angażował się w liczne akcje społeczne mające na celu zwalczanie przemocy domowej
2 RIP Sir Sean Connery, Court of the Lord Lyon, 31.10.2020.

4 thoughts on “SIR SEAN CONNERY – RYCERZ JEJ KRÓLEWSKIEJ MOŚCI”

  1. Pozwalam sobie zauważyć, że Bahamy to monarchia konstytucyjna, której głową jest królowa Elżbieta II. Zatem zarzut odnośnie Bahamów – zupełnie nietrafiony.

    1. jeżeli chodzi o podatki — to trafiony, bo przecież Królowa Bahamów to nie Królowa Zjednoczonego Królestwa —> osoba ta sama, ale państwa (rządy i systemy podatkowe itd.) — osobne

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *