PELPLIN – BAZYLIKA

Herb Szpot w ciekawej odmianie: w klejnocie, inaczej niż w wersji podstawowej, widnieją dwa półksiężyce zwrócone barkami  do siebie, między nimi włócznia w słup.
Ponieważ herb jest mocno zatarty (epitafium na posadzce kościoła) – dodajmy, że Szpot przedstawia w tarczy łabędzia w polu czerwonym, zazwyczaj z pierścieniem w dziobie. Czasem z koroną na szyi (tutaj – na głowie)
.

Herb Ryś używany przez pomorski ród Nostitz (Nostycz) w jego licznych odgałęzieniach. Przede wszystkim Bąkowskich (Nostitz-Bąkowskich) i Jackowskich (Nostitz-Jackowskich).
„W polu błękitnym ryś biegnący. W klejnocie nad hełmem w koronie trzy lilie srebrne na gałązkach zielonych”.
Jedna z wielu w bazylice zatartych tablic nagrobnych. Brak czytelnych napisów – ledwie zarysy urywanych wyrazów. Na szczęście herb bardzo charakterystyczny, więc nietrudno było go rozpoznać. Istnieje co najmniej kilka wersji tego herbu.
Skala zatarcia rysunku nie pozwala na ustalenie, czy ryś ma na głowie koronę (zazwyczaj ma). W niektórych wersjach herbu ryś patrzy za siebie, a gałązki w klejnocie wyrastają z gwiazdy.
Kacper Niesiecki rozpoznał herb jako należący do Eleonory de Langnau, żony Adama Rembowskiego. W XVIII w. kiedy żył Niesiecki herb na pewno był mniej zatarty. Jego zdaniem ryś nie ma korony, ani obróconej za siebie głowy.

Herb własny pomorskiego rodu Rembowskich. Zupełnie zatarty napis na tablicy nagrobnej. Na szczęście herb jeszcze udaje się rozpoznać.
Opis z barwami: w polu czerwonym oszczep w słup i dwie strzały skrzyżowane, grotami ku górze. W klejnocie nad hełmem w koronie skrzydło czarne.

Jak w anegdocie: „dwa psy w tarczy, jeden szczeka, drugi warczy”.
Tymczasem, jest to ciekawostka – rzadki herb własny rodziny Leskich (przez niektórych autorów określany jako: „Gończy”).
Na zdjęciu herb Wojciecha Stanisława Leskiego (1702-1758) na predelli ołtarza, który ufundował. Jego Ekscelencja W. S. Leski był opatem pelplińskim, co widać w jego herbie – kapelusz i sznury z 12 chwostami symbolizują urząd opata. W wersji kolorowej kapelusz opata i sznury byłyby czarne. Dodatkowo widzimy infułę i pastorał.
W czasach, z których pochodzi herb i ołtarz – kariera opata Leskiego dopiero się rozpoczynała. Wkrótce uzyska także sakrę biskupią – zostanie biskupem chełmińskim, a więc także senatorem.
Był aktywny politycznie. Zaangażował się w działalność w stronnictwie Czartoryskich. Wspierał reformy państwa (w tym podwyższenie liczby wojska), korespondował z Biblioteką Załuskich. W uznaniu zasług dla Rzeczypospolitej przyjęty do Orderu Orła Białego.

[więcej] ⇒ ZABYTKI HERALDYKI SZLACHECKIEJ W PÓŁNOCNEJ POLSCE

Tekst i fotografie: Marcin Michał Wiszowaty
Wszelkie prawa zastrzeżone

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

SZTUKA HERALDYKA MONARCHIA ETYKIETA SZLACHTA CEREMONIAŁ (con. MMXVIII)