{"id":1563,"date":"2024-02-01T13:19:29","date_gmt":"2024-02-01T13:19:29","guid":{"rendered":"http:\/\/armaria.info\/?p=1563"},"modified":"2024-02-03T14:12:36","modified_gmt":"2024-02-03T14:12:36","slug":"recenzja-vaincre-ou-mourir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/armaria.info\/?p=1563","title":{"rendered":"RECENZJA: “Vaincre ou Mourir”"},"content":{"rendered":"[Przeczytanie tekstu zajmie: <\/span> 9<\/span> minut(y)] <\/span><\/span>
\n
<\/div>\n
Do Polski zawita\u0142 film “Vaincre ou mourir”<\/em><\/strong> (‘Zwyci\u0119\u017c lub zgi\u0144’<\/strong>). Z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem, bo ponad rok po premierze europejskiej. Na kr\u00f3tko, w ko\u0144cu grudnia 2023, przed nowym rokiem.<\/div>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
Mia\u0142a by\u0107 kr\u00f3tka wzmianka, ale ostatecznie rozpisa\u0142em si\u0119 i powsta\u0142a z tego prawie recenzja. Zapewniam, \u017ce nie ma spoiler\u00f3w.<\/strong><\/div>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
Wybra\u0142em si\u0119, a jak\u017ce, zobaczy\u0107 film, kt\u00f3ry podobno wywo\u0142a\u0142 skandal i wielk\u0105 dyskusj\u0119 we Francji.<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

\n
Temat ciekawy i dot\u0105d we francuskiej kinematografii raczej pomijany, mo\u017cna rzec – niewygodny. Opowie\u015b\u0107 o tym jak tzw. wielka rewolucja francuska krwawo i bezlito\u015bnie rozprawi\u0142a si\u0119 ze swoimi oponentami z departamentu Wandei.<\/div>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
\"\"Przed projekcj\u0105 zag\u0142\u0119bi\u0142em si\u0119 w lektur\u0119 monografii po\u015bwi\u0119conej kontrrewolucji we Francji – “The Counter-Revolution in France 1787-1830” autorstwa Jamesa Robertsa. Polecam j\u0105 wszystkim, kt\u00f3rzy chcieliby dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej o tym jak naprawd\u0119 wygl\u0105da\u0142a kontrrewolucja we Francji w XVIII i XIX w. Co ciekawe, zdaniem autora rewolucja we Francji ostatecznie zwyci\u0119\u017cy\u0142a, a kontrrewolucja przegra\u0142a \u2014 dopiero w 1944 r. My\u015bl\u0119, \u017ce gdybym nie przeczyta\u0142 tej ksi\u0105\u017cki, inaczej (du\u017co lepiej) odebra\u0142bym film “Vaincre ou mourir”. To tak\u017ce ostrze\u017cenie.<\/div>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
Pewnie cz\u0119\u015b\u0107 moich facebookowych znajomych zna film “Chouans!” z 1988 r. z m\u0142odziutk\u0105 Sophie Marceau.<\/div>\n
<\/div>\n
\n
\"\"
Plakat filmu Szuanie! z 1988 r. Re\u017cyseria Philippe de Broca.<\/figcaption><\/figure>\n

Tam pokazano problem rewolucji i kontrrewolucji w bardziej zniuansowany spos\u00f3b. Opowie\u015b\u0107 zbudowano wok\u00f3\u0142 konfliktu dw\u00f3ch braci o serce pi\u0119knej kobiety. Obaj s\u0105 synami o\u015bwieconego, lokalnego szlachcica ze starego rodu, hrabiego de Kerfadec. Syn naturalny – Aur\u00e8le – popiera rojalist\u00f3w i do\u0142\u0105cza do wojen szua\u0144skich, aby broni\u0107 ancien r\u00e9gime. Syn adoptowany – Tarquin – do\u0142\u0105cza do armii rewolucyjnej i wspiera krwawe zabiegi w\u0142adz rewolucyjnych w celu wdro\u017cenia nowego porz\u0105dku. \u015aledzimy ich losy w coraz g\u0119stszej atmosferze wojny domowej i nier\u00f3wnej walki powsta\u0144c\u00f3w z machin\u0105 rewolucyjn\u0105 uosabian\u0105 przez gilotyn\u0119 i brutaln\u0105 armi\u0119. Obiekt westchnie\u0144 obu braci – C\u00e9line – miotana sprzecznymi uczuciami raz sk\u0142ania si\u0119 ku jednemu z braci, raz ku drugiemu – z konsekwencjami dla jej stosunku do samej rewolucji.<\/p><\/div>\n<\/div>\n

<\/div>\n
<\/div>\n
\n
W filmie ‘Zwyci\u0119\u017c lub zgi\u0144’ – niuans\u00f3w nie ma. Obraz jest czarno-bia\u0142y – brutalne potwory z armii rewolucyjnej (z nielicznymi wyj\u0105tkami, kt\u00f3re szybko zmieniaj\u0105 stron\u0119) i odwa\u017cni, dzielni, wzbudzaj\u0105cy sympati\u0119 Wandejczycy.<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Na to w\u0142a\u015bnie zwracali uwag\u0119 krytycy we Francji – \u017ce temat kontrrewolucji nie by\u0142 wcale taki prosty i oczywisty. Ale o tym ni\u017cej.<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\"\"
Plakat filmu “Zwyci\u0119\u017c lub zgi\u0144”. 2022 r. Re\u017cyseria Paul Mignot i Vincent Mottez.<\/figcaption><\/figure>\n

G\u0142\u00f3wnym bohaterem filmu jest Franciszek Atanazy de Charette de la Contrie – m\u0142ody szlachcic breto\u0144ski, kt\u00f3ry po s\u0142u\u017cbie we francuskiej marynarce wojennej w wojnie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ameryki powraca do rodowej siedziby kr\u00f3tko po wybuchu buntu ch\u0142op\u00f3w z Wandei przeciwko rewolucji. To autentyczna posta\u0107. Tak w filmie, jak w rzeczywisto\u015bci, okoliczni ch\u0142opi odwiedzili pana de Charette w jego zamku \u017c\u0105daj\u0105c obj\u0119cia dow\u00f3dztwa nad ich ochotniczymi oddzia\u0142ami – zgodnie z zasad\u0105 opieki szlachty nad swoimi poddanymi, w walce za kr\u00f3la i wiar\u0119 ojc\u00f3w. De Charette si\u0119 waha, odmawia, t\u0142umaczy si\u0119 brakiem kompetencji do dowodzenia wojskiem na l\u0105dzie (jest marynarzem), ale po tym jak waleczna dama – jego siostra – zmywa mu g\u0142ow\u0119 i ods\u0105dza od czci (‘cherchez la femme’), zmienia zdanie i obejmuje dow\u00f3dztwo nad oddzia\u0142em, kt\u00f3ry z czasem rozrasta si\u0119 do ma\u0142ej armii.<\/p><\/div>\n

<\/div>\n
De Charette by\u0142 autentycznym bohaterem. Cz\u0142owiekiem honoru. Utalentowanym, dzielnym dow\u00f3dc\u0105, przekonanym rojalist\u0105 i katolikiem.<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n
\"Kadr
Kadr z filmu “Vaincre ou Mourir”<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n
Film jest opowie\u015bci\u0105 o losach szlachty i ch\u0142op\u00f3w, kt\u00f3rzy rami\u0119 w rami\u0119 si\u0119gn\u0119li po bro\u0144 by broni\u0107 warto\u015bci, kt\u00f3re uwa\u017cali za najwy\u017csze i godne obrony przed potworami z armii rewolucyjnej. Na ile jest to historia prawdziwa – to ju\u017c inna sprawa.<\/div>\n
Film nie jest arcydzie\u0142em, ale ogl\u0105da si\u0119 go dobrze. Jest sprawnie nakr\u0119cony i po pierwszych kilkunastu s\u0142abszych minutach nabiera wi\u0119kszego rozmachu i tempa, kt\u00f3re zachowuje do ko\u0144ca. Jest miejscami zabawnie, cz\u0119sto wzruszaj\u0105co, nierzadko spektakularnie (kilka niez\u0142ych scen batalistycznych, cho\u0107 tutaj tak\u017ce mamy niedosyt) i czasami patetycznie (na szcz\u0119\u015bcie tylko czasami ten patos jest przesadzony).<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\"\"
Kadr z filmu “Vaincre ou Mourir”. [\u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.vaincreoumourir.fr\/]<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n
\n
<\/div>\n
Ograniczony bud\u017cet sprawi\u0142, \u017ce film jest czasami zbyt kameralny, teatralny, co w nowoczesnym kinie akcji nieco razi.<\/div>\n
Og\u00f3lnie zas\u0142uguje jednak na pozytywn\u0105 ocen\u0119.<\/div>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
Sk\u0105d wi\u0119c krytyka we Francji – a dodajmy, \u017ce recenzenci g\u0142\u00f3wnych medi\u00f3w francuskich wylali na film wiadra krytyki i nie zostawili na nim suchej nitki – na \u0142amach Le Mode, Le Parisien, Lib\u00e9ration, Le Figaro ukaza\u0142y si\u0119 bardzo krytyczne recenzje.<\/div>\n
<\/div>\n
Czy film jest rzeczywi\u015bcie oddaniem sprawiedliwo\u015bci powsta\u0144com z Wandei i aktem oskar\u017cenia wobec rewolucji?<\/div>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
Lektura recenzji i opinii francuskich prowadzi do konkluzji, \u017ce g\u0142\u00f3wna krytyka (pomijam kwestie techniczne – analiz\u0119 warsztatu filmowego, efekt\u00f3w specjalnych, pracy kamery, wykorzystania dron\u00f3w, gry aktorskiej) dotyczy tego, \u017ce film jest dalece uproszczonym (jedna z recenzentek u\u017cywa nawet okre\u015blenia “obskuranckim”) obrazem rzeczywisto\u015bci, manichejsk\u0105 czarno-bia\u0142\u0105 wizj\u0105 konfliktu dobra i z\u0142a, czyli powsta\u0144c\u00f3w z rewolucjonistami, podczas gdy\u00a0rzeczywisto\u015b\u0107 by\u0142a bardziej z\u0142o\u017cona.<\/div>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w\u0142adze i wojska rewolucyjne dopu\u015bci\u0142y si\u0119 w Wandei (i w innych cz\u0119\u015bciach Francji, gdzie wyst\u0105piono przeciwko rewolucji) akt\u00f3w zbrodniczych, masowego mordowania ludno\u015bci cywilnej – w tym kobiet, dzieci i starc\u00f3w, gwa\u0142t\u00f3w, kradzie\u017cy, terroru. Post\u0119powali w spos\u00f3b wyj\u0105tkowo bezwzgl\u0119dny i brutalny. Liczba zamordowanych w Wandei cywil\u00f3w szacowana jest najcz\u0119\u015bciej na ok. 300.000.<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\"\"
Kadr z filmu “Vaincre ou Mourir”. [\u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.vaincreoumourir.fr\/]<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n
<\/div>\n
\n
Bunt Wandei by\u0142 dla wielu aktem desperacji i protestem przeciwko narzucaniu si\u0142\u0105 nowych porz\u0105dk\u00f3w, zasad i warto\u015bci. Przymusowy pob\u00f3r do wojska, walka z ko\u015bcio\u0142em, rekwizycje, z czasem pacyfikacje i terror. Nic dziwnego, \u017ce ludzie si\u0119gn\u0119li po bro\u0144.<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\"\"
Kadr z filmu “Vaincre ou Mourir”. [\u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.vaincreoumourir.fr\/]<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n
\n
O czym rzadziej si\u0119 m\u00f3wi – sojusz kontrrewolucjonist\u00f3w, walka rami\u0119 w rami\u0119 szlachty i ch\u0142op\u00f3w, czy wsp\u00f3\u0142praca rojalist\u00f3w na emigracji z bojownikami w kraju – to pi\u0119kny mit, kt\u00f3ry jest prawdziwy jedynie w cz\u0119\u015bci, a opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na przekazie p\u00f3\u017aniej publikowanych dziennik\u00f3w i memuar\u00f3w uczestnik\u00f3w buntu lub ich zwolennik\u00f3w, kt\u00f3rzy tak chcieli ukaza\u0107 tamte wydarzenia (na czele z pami\u0119tnikami Wiktorii de Donnissan de La Rochejaquelein, wdowy po bohaterskim generale La Rochejaquelein, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y nie w pe\u0142ni prawdziwy wizerunek Rojalist\u00f3w i obraz wojen wandejskich w\u015br\u00f3d kolejnych pokole\u0144 czytelnik\u00f3w).<\/div>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
W rzeczywisto\u015bci ruch kontrrewolucyjny nie by\u0142 jednolity i sp\u00f3jny. Zupe\u0142nie inaczej wygl\u0105da\u0142a kontrrewolucja w Wandei i w innych regionach Francji (bo tam te\u017c wybucha\u0142y bunty). Zupe\u0142nie inn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142a arystokracja i lokalna szlachta.<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\"\"<\/div>\n
\n
<\/div>\n
Ta pierwsza w du\u017cej cz\u0119\u015bci po wybuchu rewolucji uda\u0142a si\u0119 na emigracj\u0119 (je\u017celi usz\u0142a z \u017cyciem i spod gilotyny) i tam pr\u00f3bowa\u0142a zorganizowa\u0107 zbrojn\u0105 interwencj\u0119 w celu przywr\u00f3cenia dawnego porz\u0105dku. Proszenie o pomoc obcych pa\u0144stw i zach\u0119canie ich do interwencji we w\u0142asnej ojczy\u017anie – zawsze \u017ale oceniano. Nie inaczej w przypadku rojalistycznej emigracji francuskiej, kt\u00f3ra niewiele wsk\u00f3ra\u0142a politycznie, a militarnie szybko przegra\u0142a. \u015arodowisko sk\u0142\u00f3cone wewn\u0119trznie, w cz\u0119\u015bci dalej tkwi\u0105ce w krainie mit\u00f3w i legend o przedrewolucyjnej Francji, neguj\u0105ce potrzeb\u0119 zmian ustrojowych i spo\u0142ecznych we Francji i pragn\u0105ce prostego przywr\u00f3cenia status quo ante<\/em>.
\nW filmie jest kr\u00f3tka scena istotna dla relacji rojalist\u00f3w na emigracji i w kraju – nieudanego desantu ksi\u0119cia d’Artois z wojskami rojalist\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli przyby\u0107 z odsiecz\u0105 dziesi\u0105tkowanym rebeliantom, a ostatecznie wycofali si\u0119 (“ekspedycja Quiberon” 1795 r.). Skutki by\u0142y tragiczne – setki ofiar po stronie powsta\u0144c\u00f3w, w tym ponad 700 ch\u0142op\u00f3w i szlachty rozstrzelanych przez wojska rewolucjonist\u00f3w wbrew danemu parolowi, \u017ce ujd\u0105 z \u017cyciem. De Charette zamiast posi\u0142k\u00f3w, na kt\u00f3re liczy\u0142a jego wykrwawiaj\u0105ca si\u0119 armia, otrzyma\u0142 szabl\u0119 i awans na genera\u0142a oraz informacj\u0119, \u017ce posi\u0142ki nie przyb\u0119d\u0105.<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\"\"
Opaska u\u017cywana przez cz\u0142onk\u00f3w Armii Kondeusza – formacji zbrojnej kontrrewolucjonist\u00f3w. Czarne lilie na bia\u0142ym tle to nawi\u0105zanie do bieli kr\u00f3lewskiego sztandaru oraz czerni \u017ca\u0142oby po zamordowaniu Ludwika XVI – trzy lilie to god\u0142o dynastii Burbon\u00f3w (zbiory Mus\u00e9e Cond\u00e9 – Ch\u00e2teau de Chantilly). [\u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.musee-conde.fr\/fr\/notice\/na-293-brassard-de-l-armee-de-conde-3790de6c-546a-4b89-9c85-b2e1d0bc8e66<\/a>]<\/figcaption><\/figure><\/div>\n
\n
<\/div>\n
Ta druga do\u015bwiadcza\u0142a na w\u0142asnej sk\u00f3rze nowych porz\u0105dk\u00f3w (nota bene, de Charette te\u017c na kr\u00f3tko wyemigrowa\u0142 do Niemiec). Tu mieli\u015bmy do czynienia zar\u00f3wno z postawami zaanga\u017cowania, a nawet bohaterstwa, ale tak\u017ce znacz\u0105co odmiennymi.<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\"\"
Kadr z filmu “Vaincre ou Mourir”. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0[\u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.paris-normandie.fr\/id367804\/article\/2022-12-07\/francis-renaud-presente-vaincre-ou-mourir-vernon-jetais-en-larmes-et-pourtant-je<\/a>]<\/figcaption><\/figure><\/div>\n
\n
<\/div>\n
Ch\u0142opi cz\u0119sto walczyli sami, pod ch\u0142opskimi dow\u00f3dcami i ani my\u015bleli prosi\u0107 szlacht\u0119 o obejmowanie dowodzenia. I co wiemy z opracowa\u0144 historyk\u00f3w, nie wszyscy ch\u0142opi kierowali si\u0119 w swojej decyzji o wyst\u0105pieniu przeciwko rewolucji – obron\u0105 idea\u0142\u00f3w, warto\u015bci i imponderabili\u00f3w. Niema\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 do\u0142\u0105cza\u0142a do buntownik\u00f3w wcale nie dla obrony parafialnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w i dawnego stylu \u017cycia, ale wr\u0119cz przeciwnie \u2014 rozczarowana niespe\u0142nionymi obietnicami rewolucjonist\u00f3w, oczekuj\u0105c bardziej radykalnych dzia\u0142a\u0144 i bardziej skutecznego wprowadzania nowego porz\u0105dku zgodnego z triad\u0105 rewolucyjnych warto\u015bci – wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i braterstwa. Padaj\u0105c ofiar\u0105 podwy\u017cek podatk\u00f3w, rekwizycji i poboru do wojska ze strony tych, kt\u00f3rzy obiecywali nowy, egalitarny \u015bwiat – si\u0119gali za bro\u0144.<\/div>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
Drugie, a nawet trzecie dno w odbiorze filmu stanowi fakt, \u017ce jest to pierwsza produkcja spod znaku Puy du Fou – wielkiego parku rozrywki zlokalizowanego w\u0142a\u015bnie w Wandei, kt\u00f3ry w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych widowisk dotycz\u0105cych g\u0142\u00f3wnie historii Francji, oferowanych turystom ma tak\u017ce\u2026 opowie\u015b\u0107 o panu de Charette i jego przygodach przed i w czasie rewolucji. Ten spektakl jest najbardziej obsypan\u0105 produkcj\u0105 parku Puy du Fou. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce przeniesiono na ekran gotow\u0105 i sprawdzon\u0105 opowie\u015b\u0107 stworzon\u0105 na potrzeby parku rozrywki. To zreszt\u0105 te\u017c \u017ar\u00f3d\u0142o zarzut\u00f3w – \u017ce to przeniesienie z wszystkimi wadami, jak niezno\u015bny narrator filmu, kt\u00f3ry mo\u017ce sprawdza si\u0119 w parku rozrywki, ale niekoniecznie w kinie.<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n
\"\"
Plakat widowiska “Le Dernier Panache” (“Ostatni pi\u00f3ropusz”) – Park Puy du Fou<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
Tw\u00f3rc\u0105 i wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem parku Puy du Fou jest sam Philippe de Villiers, a dok\u0142adnie: Philippe Marie Jean Joseph Le Jolis de Villiers de Saintignon – francuski przedsi\u0119biorca, polityk i szlachcic. Od pocz\u0105tku kariery politycznej po prawej stronie. Okre\u015blany jako tradycjonalista, a nawet nacjonalista oraz eurosceptyk, wypowiadaj\u0105cy si\u0119 krytycznie o masowej emigracji do Francji. To w\u0142a\u015bnie de Villiers uku\u0142 okre\u015blenie “polski hydraulik” (a tak\u017ce: “\u0142otewski murarz” i “esto\u0144ski ogrodnik”) w czasie debat towarzysz\u0105cych do\u0142\u0105czeniu pa\u0144stw Europy \u015arodkowej i Wschodniej do Unii Europejskiej i obaw zwi\u0105zanych z oczekiwan\u0105 fal\u0105 emigracji zarobkowej ze wschodu na zach\u00f3d Europy. Dodajmy fakt nie pozbawiony znaczenia, \u017ce r\u00f3d de Villiers pochodzi z Wandei.<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\"\"
Kadr z filmu “Vaincre ou Mourir”. [\u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.vaincreoumourir.fr\/]<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n
\n
Czy film warto obejrze\u0107? Tak. R\u00f3wnie\u017c dlatego \u017ceby wyrobi\u0107 sobie samemu zdanie. Pomijam krytyk\u0119 obecn\u0105 we Francji dotycz\u0105c\u0105 odtw\u00f3rcy g\u0142\u00f3wnej roli (Hugo Becker), kt\u00f3ry podobno “udaje Batmana” i zmienia g\u0142os, aby brzmie\u0107 jak posta\u0107 z filmu o superbohaterach. Nie odnios\u0142em takiego wra\u017cenia. Nie znam si\u0119 te\u017c na tym jak dok\u0142adnie dzia\u0142a gilotyna i czy sceny ukazuj\u0105ce egzekucje tym upiornym narz\u0119dziem w filmie “Vaincre ou mourir” s\u0105 realistyczne. Podobno nie s\u0105, a najlepsza (w sensie realizmu) dot\u0105d scena egzekucji gilotyn\u0105 zosta\u0142a ukazana w filmie\u2026 Andrzeja Wajdy (“Danton”).<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\"\"
Kadr z filmu “Vaincre ou Mourir”. [\u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.vaincreoumourir.fr\/]<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n
\n
<\/div>\n
Film ma kilka dobrych i pozostaj\u0105cych na d\u0142u\u017cej w pami\u0119ci scen. Oczywi\u015bcie – fina\u0142, ale na mnie wra\u017cenie zrobi\u0142a tak\u017ce np. kr\u00f3tka scena brutalnej egzekucji kilku g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy zamiast oczekiwanego rozstrzelania zostaj\u0105 zak\u0142\u00f3ci bagnetami – pomimo pr\u00f3\u015bb “nie! tylko nie tak!”, czy przejmuj\u0105ca rozmowa pomi\u0119dzy coraz bardziej zm\u0119czonymi dow\u00f3dcami, kt\u00f3rzy w obliczu kolejnych ofiar i kl\u0119sk wahaj\u0105 si\u0119 nad sensem dalszej walki. To rozmowa, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by w\u0142o\u017cy\u0107 w usta polskich partyzant\u00f3w w 1945 roku i p\u00f3\u017aniejszych latach. Skojarzenie z “\u017bo\u0142nierzami Wykl\u0119tymi” narzuca si\u0119 samo. S\u0142ysza\u0142em wychodz\u0105c z kina, \u017ce nie tylko ja mia\u0142em takie skojarzenie.<\/div>\n
Wizje senne g\u0142\u00f3wnego bohatera to ciekawy zabieg artystyczny.<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n
\"\"
Constance Gay jako C\u00e9leste Bulkeley. Kadr z filmu “Vaincre ou Mourir”<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
\n
W\u015br\u00f3d bohater\u00f3w s\u0105 silne, pi\u0119kne kobiety – niezale\u017cne, odwa\u017cne, skuteczne. \u015amier\u0107 jednej z nich, szlachcianki, na pla\u017cy, jest poruszaj\u0105ca. To ho\u0142d z\u0142o\u017cony kobietom z Wandei – troch\u0119 podobny do egzekucji gilotyn\u0105 dzielnej Olympe de Saint-Gildas w filmie “Chouans!”. Obie te postaci pokaza\u0142y, \u017ce szlachta (przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107) wiedzia\u0142a nie tylko jak savoir-vivre, ale tak\u017ce jak savoir-mourir. Co ciekawe – Olimpi\u0119 gra\u0142a w tamtym filmie szlachcianka, Charlotte de Turckheim. W filmie s\u0105 te\u017c dzielne w\u0142o\u015bcianki – strzeg\u0105ce dom\u00f3w pod nieobecno\u015b\u0107 walcz\u0105cych m\u0119\u017c\u00f3w lub same odwa\u017cnie si\u0119gaj\u0105ce po bro\u0144 i gin\u0105ce w nier\u00f3wnej walce.<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\"\"
Charlotte de Turckheim jako Olympe de Saint-Gildas w filmie “Le Chouans!” “Szuanie” (1988, re\u017c. Philippe de Broca). [\u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/maria-antonia.forumactif.com\/t365p25-le-film-chouans-de-philippe-de-broca-1988<\/a>]<\/figcaption><\/figure><\/p>\n
\"\"
Scena egzekucji\u00a0Olympe de Saint-Gildas (Charlotte de Turckheim) w filmie “Le Chouans!” “Szuanie” (1988, re\u017c. Philippe de Broca).<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
Rojali\u015bci, czy przeciwnicy dorobku rewolucji we Francji powinni by\u0107 usatysfakcjonowani. Zwolennikom rewolucyjnych porz\u0105dk\u00f3w i historykom tego okresu film si\u0119 pewnie mniej lub w og\u00f3le nie spodoba.<\/div>\n
Pytanie – czy mo\u017cna nakr\u0119ci\u0107 zniuansowany, dobry film pokazuj\u0105cy z\u0142o\u017cony problem kontrrewolucji we Francji. Idealny – nie. Lepszy – pewnie tak.<\/div>\n<\/div>\n
\"\"
Pomnik \u0141azarza Hoche – “Pacyfikatora Wandei” na Placu jego imienia w Wersalu. [\u017ar\u00f3d\u0142o: fr:User:Stucki at fr.wikipedia, CC BY-SA 1.0<\/a>, via Wikimedia Commons<\/figcaption><\/figure><\/div>\n
\n
Nie podzielam zdania, \u017ce jest to “francuski Braveheart”. Dynamika i charakter obu film\u00f3w (osadzona w historycznych realiach opowie\u015b\u0107 spod znaku p\u0142aszcza i szpady) – s\u0105 podobne, ale w “Braveheart” czuje si\u0119 i widzi wi\u0119kszy bud\u017cet i lepsze rzemios\u0142o filmowe. “Vaincre ou Mourir” przypomina miejscami produkcj\u0119 telewizyjn\u0105. Poza tym – skala przeinacze\u0144 i przek\u0142ama\u0144 historycznych w Braveheart jest niepor\u00f3wnywalnie wi\u0119ksza ni\u017c w “Vaincre ou Mourir”, kt\u00f3ry \u015bci\u015blej (z wszystkimi w\/w zastrze\u017ceniami) trzyma si\u0119 fakt\u00f3w.<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n
\"\"
Dorcas Coppin jako Marie-Ad\u00e9la\u00efde de la Rochefoucauld. Kadr z filmu “Vaincre ou Mourir”<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n
Po zastanowieniu – daj\u0119 filmowi mi\u0119dzy 6 a 7 \/ 10 punkt\u00f3w. I ch\u0119tnie poznam opini\u0119 tych, kt\u00f3rzy te\u017c widzieli.<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do Polski zawita\u0142 film “Vaincre ou mourir” (‘Zwyci\u0119\u017c lub zgi\u0144’). Z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem, bo ponad rok po premierze europejskiej. Na kr\u00f3tko, w ko\u0144cu grudnia 2023, przed nowym rokiem. Mia\u0142a by\u0107 kr\u00f3tka wzmianka, ale ostatecznie rozpisa\u0142em si\u0119 i powsta\u0142a z tego prawie recenzja. Zapewniam, \u017ce nie ma spoiler\u00f3w. Wybra\u0142em si\u0119, a jak\u017ce, zobaczy\u0107 film, kt\u00f3ry podobno … Continue reading RECENZJA: “Vaincre ou Mourir”<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1576,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[136],"tags":[109,73,214,71,5,253,14,212,25,213],"class_list":["post-1563","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recenzje","tag-arystokracja","tag-francja","tag-gilotyna","tag-honor","tag-monarchia","tag-recenzja","tag-religia","tag-rewolucja-francuska","tag-szlachta","tag-terror"],"yoast_head":"\nRECENZJA: "Vaincre ou Mourir" - ARMARIA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"http:\/\/armaria.info\/?p=1563\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"RECENZJA: "Vaincre ou Mourir" - ARMARIA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Do Polski zawita\u0142 film “Vaincre ou mourir” (‘Zwyci\u0119\u017c lub zgi\u0144’). Z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem, bo ponad rok po premierze europejskiej. Na kr\u00f3tko, w ko\u0144cu grudnia 2023, przed nowym rokiem. Mia\u0142a by\u0107 kr\u00f3tka wzmianka, ale ostatecznie rozpisa\u0142em si\u0119 i powsta\u0142a z tego prawie recenzja. Zapewniam, \u017ce nie ma spoiler\u00f3w. Wybra\u0142em si\u0119, a jak\u017ce, zobaczy\u0107 film, kt\u00f3ry podobno … Continue reading RECENZJA: “Vaincre ou Mourir” →\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"http:\/\/armaria.info\/?p=1563\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ARMARIA\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-02-01T13:19:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-02-03T14:12:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Screenshot-2024-01-31-at-21.20.12.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2522\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1234\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marcin Wiszowaty\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marcin Wiszowaty\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/?p=1563\",\"url\":\"http:\/\/armaria.info\/?p=1563\",\"name\":\"RECENZJA: \\\"Vaincre ou Mourir\\\" - ARMARIA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/?p=1563#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/?p=1563#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Screenshot-2024-01-31-at-21.20.12.png\",\"datePublished\":\"2024-02-01T13:19:29+00:00\",\"dateModified\":\"2024-02-03T14:12:36+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/#\/schema\/person\/ae7b9d741dab2c5f1e91f7ce49198e53\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/?p=1563#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"http:\/\/armaria.info\/?p=1563\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/?p=1563#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Screenshot-2024-01-31-at-21.20.12.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Screenshot-2024-01-31-at-21.20.12.png\",\"width\":2522,\"height\":1234},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/?p=1563#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"http:\/\/armaria.info\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"RECENZJA: “Vaincre ou Mourir”\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/#website\",\"url\":\"http:\/\/armaria.info\/\",\"name\":\"ARMARIA\",\"description\":\"SZTUKA HERALDYKA MONARCHIA ETYKIETA SZLACHTA CEREMONIA\u0141 (con. MMXVIII)\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/armaria.info\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/#\/schema\/person\/ae7b9d741dab2c5f1e91f7ce49198e53\",\"name\":\"Marcin Wiszowaty\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f2327c047070c019a40162796e468c7?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f2327c047070c019a40162796e468c7?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Marcin Wiszowaty\"},\"url\":\"https:\/\/armaria.info\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"RECENZJA: \"Vaincre ou Mourir\" - ARMARIA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"http:\/\/armaria.info\/?p=1563","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"RECENZJA: \"Vaincre ou Mourir\" - ARMARIA","og_description":"Do Polski zawita\u0142 film “Vaincre ou mourir” (‘Zwyci\u0119\u017c lub zgi\u0144’). Z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem, bo ponad rok po premierze europejskiej. Na kr\u00f3tko, w ko\u0144cu grudnia 2023, przed nowym rokiem. Mia\u0142a by\u0107 kr\u00f3tka wzmianka, ale ostatecznie rozpisa\u0142em si\u0119 i powsta\u0142a z tego prawie recenzja. Zapewniam, \u017ce nie ma spoiler\u00f3w. Wybra\u0142em si\u0119, a jak\u017ce, zobaczy\u0107 film, kt\u00f3ry podobno … Continue reading RECENZJA: “Vaincre ou Mourir” →","og_url":"http:\/\/armaria.info\/?p=1563","og_site_name":"ARMARIA","article_published_time":"2024-02-01T13:19:29+00:00","article_modified_time":"2024-02-03T14:12:36+00:00","og_image":[{"width":2522,"height":1234,"url":"http:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Screenshot-2024-01-31-at-21.20.12.png","type":"image\/png"}],"author":"Marcin Wiszowaty","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Marcin Wiszowaty","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"http:\/\/armaria.info\/?p=1563","url":"http:\/\/armaria.info\/?p=1563","name":"RECENZJA: \"Vaincre ou Mourir\" - ARMARIA","isPartOf":{"@id":"http:\/\/armaria.info\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"http:\/\/armaria.info\/?p=1563#primaryimage"},"image":{"@id":"http:\/\/armaria.info\/?p=1563#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Screenshot-2024-01-31-at-21.20.12.png","datePublished":"2024-02-01T13:19:29+00:00","dateModified":"2024-02-03T14:12:36+00:00","author":{"@id":"http:\/\/armaria.info\/#\/schema\/person\/ae7b9d741dab2c5f1e91f7ce49198e53"},"breadcrumb":{"@id":"http:\/\/armaria.info\/?p=1563#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["http:\/\/armaria.info\/?p=1563"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"http:\/\/armaria.info\/?p=1563#primaryimage","url":"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Screenshot-2024-01-31-at-21.20.12.png","contentUrl":"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Screenshot-2024-01-31-at-21.20.12.png","width":2522,"height":1234},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"http:\/\/armaria.info\/?p=1563#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"http:\/\/armaria.info\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"RECENZJA: “Vaincre ou Mourir”"}]},{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/armaria.info\/#website","url":"http:\/\/armaria.info\/","name":"ARMARIA","description":"SZTUKA HERALDYKA MONARCHIA ETYKIETA SZLACHTA CEREMONIA\u0141 (con. MMXVIII)","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/armaria.info\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"http:\/\/armaria.info\/#\/schema\/person\/ae7b9d741dab2c5f1e91f7ce49198e53","name":"Marcin Wiszowaty","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"http:\/\/armaria.info\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f2327c047070c019a40162796e468c7?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f2327c047070c019a40162796e468c7?s=96&d=mm&r=g","caption":"Marcin Wiszowaty"},"url":"https:\/\/armaria.info\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1563"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1563\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1598,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1563\/revisions\/1598"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1576"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}