{"id":1317,"date":"2022-07-10T14:48:01","date_gmt":"2022-07-10T14:48:01","guid":{"rendered":"http:\/\/armaria.info\/?p=1317"},"modified":"2026-05-01T09:31:56","modified_gmt":"2026-05-01T09:31:56","slug":"armaria-poleca-noble-ambitions-the-fall-and-rise-of-the-english-country-house-after-world-war-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/armaria.info\/?p=1317","title":{"rendered":"ARMARIA POLECA: “Noble Ambitions. The Fall and Rise of the English Country House after World War II”"},"content":{"rendered":"[Przeczytanie tekstu zajmie: <\/span> 9<\/span> minut(y)] <\/span><\/span>

Wypatrzy\u0142em j\u0105 miesi\u0105c temu w nowojorskiej ksi\u0119garni i kupi\u0142em wzbudzaj\u0105c zdziwienie koleg\u00f3w: “przecie\u017c mog\u0142e\u015b kupi\u0107 na Amazonie” (wiadomo – ci\u0119\u017car walizki ma sw\u00f3j limit). By\u0142 tylko jeden egzemplarz \u2013 spogl\u0105da\u0142 z p\u00f3\u0142ki jakby czeka\u0142 na mnie. Kilka dni temu sko\u0144czy\u0142em lektur\u0119 i ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce j\u0105 kupi\u0142em. Szczerze polecam przede wszystkim pasjonatom ziemia\u0144sko-szlacheckiej historii najnowszej.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka Adriana Tinniswooda \u201eNoble Ambitions. The Fall and Rise of the British Country House after World War II\u201d<\/strong> to zapis powojennej historii brytyjskich zamk\u00f3w, pa\u0142ac\u00f3w i dwor\u00f3w oraz ich w\u0142a\u015bcicieli \u2013 a\u017c do ostatnich dekad XX wieku. A jest to historia burzliwa, miejscami tragiczna, nierzadko zaskakuj\u0105ca, a cz\u0119sto \u2013 interesuj\u0105ca. Autor, historyk, pisarz, wyk\u0142adowca University of Buckingham i konsultant National Trust, wykona\u0142 ogromn\u0105 prac\u0119 badawcz\u0105. Ksi\u0105\u017cka jest dobrze udokumentowana i osadzona w \u017ar\u00f3d\u0142ach. Napisana potoczystym stylem i przyjemna w lekturze. Skrzy si\u0119 od anegdot. To wci\u0105gaj\u0105ca lektura sk\u0142aniaj\u0105ca do licznych refleksji.<\/span><\/p>\n

Kolejne z 20 rozdzia\u0142\u00f3w ods\u0142aniaj\u0105 r\u00f3\u017cne aspekty i koleje historii rezydencji ziemia\u0144skich (\u201eCountry House\u201d), w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znalaz\u0142y si\u0119 tak\u017ce prawdziwe per\u0142y architektury, spektakularne, bogate rezydencje szlacheckie, arystokratyczne, kr\u00f3lewskie (\u201eStately House\u201d) oraz nale\u017c\u0105ce do bogatych przemys\u0142owc\u00f3w, przedsi\u0119biorc\u00f3w czy gwiazd popkultury.<\/span><\/p>\n

\u015awiadomy tragicznego losu polskiego \u015bwiata ziemian i ich rezydencji \u2013 zdziesi\u0105tkowanego w wyniku wojny i zmiany granic, a potem \u015bmiertelnie ugodzonego tzw. reform\u0105 roln\u0105, czyli powojenn\u0105 grabie\u017c\u0105 na masow\u0105 skal\u0119 przeprowadzon\u0105 w majestacie prawa, zawsze z zazdro\u015bci\u0105 spogl\u0105da\u0142em na brytyjskie rezydencje nadal zamieszka\u0142e przez prawowitych w\u0142a\u015bcicieli, cz\u0119sto od setek lat. Nie wiedzia\u0142em, \u017ce ten obraz jest tylko fragmentaryczny i brytyjscy ziemianie tak\u017ce musieli podj\u0105\u0107 walk\u0119 o zachowanie swoich siedzib i uratowanie dawnego trybu \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Schy\u0142ek \u015bwiata ziemian i ich rezydencji rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 pod koniec XIX w. i z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na\u0144 kilka zjawisk. Lata 70. i 80. to powa\u017cny kryzys i upadek koniunktury na produkty rolne. W 1894 r. rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces ustanowienia, a potem stopniowego podnoszenia wysoko\u015bci podatk\u00f3w spadkowych. Ju\u017c w 1939 r. si\u0119gn\u0105\u0142 on 64%, a w pierwszych latach powojennych zosta\u0142 podniesiony decyzj\u0105 lewicowego rz\u0105du Clementa Attlee do 80%. Niemal ka\u017cda \u015bmier\u0107 w rodzinie ziemia\u0144skiej oznacza\u0142a wi\u0119c konieczno\u015b\u0107 zap\u0142aty podatku w wysoko\u015bci 80% warto\u015bci ca\u0142ego maj\u0105tku (mo\u017cna by\u0142o tego unikn\u0105\u0107 np. przekazuj\u0105c odpowiedni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 maj\u0105tku w darowi\u017anie min. 3 lata przed \u015bmierci\u0105). Dodajmy, \u017ce ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 ziemian wzi\u0119\u0142a czynny udzia\u0142 w II wojnie, wi\u0119c tych niespodziewanych \u015bmierci – nie tylko s\u0119dziwych wiekiem senior\u00f3w rodu, ale tak\u017ce ich sukcesor\u00f3w \u2013 20 czy 40 letnich syn\u00f3w gin\u0105cych na frontach Europy, Afryki i Azji, by\u0142a w\u00f3wczas bardzo du\u017co. Te historie te\u017c opisuje ksi\u0105\u017cka. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 walka o przetrwanie – wyprzeda\u017c ziemi, dzie\u0142 sztuki, wszystkiego, co mog\u0142oby pokry\u0107 koszty horrendalnego podatku. Wielu ziemian przegra\u0142o t\u0119 walk\u0119. Wielu siedzib nie uda\u0142o si\u0119 sprzeda\u0107. Czeka\u0142a je licytacja. Ci, kt\u00f3rzy zdo\u0142ali wyzby\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci rodzinnego maj\u0105tku – ogl\u0105dali wyburzanie sprzedanych historycznych siedzib przez kupc\u00f3w-deweloper\u00f3w, dla kt\u00f3rych wyprzeda\u017c by\u0142a doskona\u0142\u0105 okazj\u0105 do taniego zdobycia atrakcyjnych dzia\u0142ek w ca\u0142ym kraju. W ten spos\u00f3b zniszczono setki historycznych siedzib. W okresie mi\u0119dzywojennym zburzono 420 pa\u0142ac\u00f3w i innych rezydencji wiejskich w Wielkiej Brytanii. W mrocznych latach 50. proces ten jeszcze przyspieszy\u0142.<\/span><\/p>\n

\"\"
1. Baron Stamp zgin\u0105\u0142 razem z \u017con\u0105 i najstarszym synem w 1941 r. w czasie jednego z niemieckich nalot\u00f3w (“Blitz”). M\u0142odszy syn, jako 3. Baron Stamp odziedziczy\u0142 tytu\u0142 i maj\u0105tek, ale zgodnie z brytyjskim prawem musia\u0142 op\u0142aci\u0107 podw\u00f3jny podatek od spadku uzyskanego od ojca i brata. W przypadku nag\u0142ej i jednoczesnej \u015bmierci spadkodawcy i sukcesora przyjmowano fikcj\u0119, \u017ce dosz\u0142o do sukcesji, ale ci\u0119\u017carem podatku obci\u0105\u017cano kolejnego sukcesora.<\/figcaption><\/figure>\n

Zniszczenia rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 ju\u017c w czasie wojny. W wielu pa\u0142acach i dworach zlokalizowano instytucje wojskowe zwi\u0105zane z trwaj\u0105c\u0105 wojn\u0105. Autor opisuje skal\u0119 zniszcze\u0144, kt\u00f3re pozostawi\u0142o wojsko – zbutwia\u0142a drewniana stolarka, zalane parkiety i \u015bciany, zniszczone wyposa\u017cenie, liczne po\u017cary z powodu niedbalstwa, a nawet strzelanie do portret\u00f3w, czy rajdy motocyklowe po zabytkowych klatkach schodowych (z \u0142atwym do przewidzenia niszcz\u0105cym efektem). Cz\u0119\u015b\u0107 dwor\u00f3w, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142y pod sw\u00f3j dach wojsko – nigdy nie wr\u00f3ci\u0142o do dawnego stanu – nadawa\u0142y si\u0119 tylko do zburzenia.<\/span><\/p>\n

Sp\u0142ata podatku spadkowego by\u0142a tylko pocz\u0105tkiem walki. Pa\u0142ac nadal trzeba by\u0142o utrzyma\u0107, co by\u0142o trudne w zmieniaj\u0105cej si\u0119 rzeczywisto\u015bci powojennej i po wyprzeda\u017cy aktyw\u00f3w, kt\u00f3re niegdy\u015b stanowi\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142o dochod\u00f3w. Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 przer\u00f3\u017cne dzia\u0142ania ratunkowe. R\u00f3wnie\u017c lobbying polityczny.<\/span><\/p>\n

\"\"
3. Baron Montagu of Beaulieu osobi\u015bcie przygotowuje sw\u00f3j dom, XIII-wieczny pa\u0142ac Beaulieu, na przyj\u0119cie turyst\u00f3w. 1952 r. Poza otwarciem domu, za\u0142o\u017cy\u0142 prywatne muzeum motoryzacji i ma\u0142e zoo. Jego starania zako\u0144czy\u0142y si\u0119 sukcesem – uratowa\u0142 rodow\u0105 siedzib\u0119. \u0179r\u00f3d\u0142o: Alarmy.com<\/a><\/figcaption><\/figure>\n

Walka o przetrwanie to jeden z g\u0142\u00f3wnych w\u0105tk\u00f3w ksi\u0105\u017cki. Drugi \u2013 to opis nowego etapu historii rezydencji, kt\u00f3re uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107. One i ich w\u0142a\u015bciciele musieli dostosowa\u0107 si\u0119 do nowej rzeczywisto\u015bci spo\u0142eczno-politycznej nieprzychylnej tradycyjnemu stylowi \u017cycia i konserwatywnym instytucjom. Brytyjscy w\u0142a\u015bciciele si\u0119gn\u0119li po r\u00f3\u017cne metody. Cz\u0119\u015b\u0107 postanowi\u0142a zredukowa\u0107 powierzchni\u0119 dom\u00f3w wyburzaj\u0105c ich cz\u0119\u015b\u0107. Inni – otworzyli domy dla turyst\u00f3w, poszukuj\u0105c r\u00f3\u017cnych form uatrakcyjnienia rodowej siedziby, aby utrzyma\u0107 j\u0105 i ocali\u0107 – to fascynuj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki opowiadaj\u0105ca o wytyczaniu w XIII-wiecznych zamkach i XVII-wiecznych pa\u0142acach – dot\u0105d prywatnych domach – tras dla turyst\u00f3w, o pisaniu pierwszych przewodnik\u00f3w, przebudowach stajni na kawiarnie i stod\u00f3\u0142 na gara\u017ce dla autokar\u00f3w. A nawet – zak\u0142adaniu zoo z dzikimi zwierz\u0119tami (temu pomys\u0142owi po\u015bwi\u0119cono ca\u0142y barwny rozdzia\u0142), budowie kolejek w\u0105skotorowych i wyci\u0105g\u00f3w g\u00f3rskich obwo\u017c\u0105cych go\u015bci po maj\u0105tku. Tury\u015bci p\u0142ac\u0105c przys\u0142owiowe \u201ep\u00f3\u0142 korony\u201d zyskiwali prawo wst\u0119pu do prywatnych dom\u00f3w. Mieli przy tym oczekiwania, a nawet \u017c\u0105dania uprzykrzaj\u0105c si\u0119 domownikom. Ta, mroczna strona turystyki te\u017c zosta\u0142a opisana w ksi\u0105\u017cce. Wszystkie te zabiegi odbywa\u0142y si\u0119 pod presj\u0105 czasu, przy ograniczonych \u015brodkach na inwestycje, a przede wszystkim w obawie przed kolejn\u0105 niespodziewan\u0105 \u015bmierci\u0105 w rodzinie i konieczno\u015bci\u0105 zap\u0142acenia nowego podatku od spadku. Co wa\u017cne – ratowanie rezydencji jako domu by\u0142o misj\u0105 bezdyskusyjn\u0105 dla wielu ziemian. Transformacj\u0119 domu w muzeum – uwa\u017cano za kl\u0119sk\u0119. Dom m\u00f3g\u0142 by\u0107 domem tylko je\u017celi mieszkali w nim w\u0142a\u015bciciele, nawet w reszt\u00f3wce – kilku pokojach na uboczu. Jak zwykle \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ziemian odnios\u0142a wzgl\u0119dny sukces, uzyskuj\u0105c dzi\u0119ki m\u0105drze zorganizowanej turystyce stabilne \u017ar\u00f3d\u0142o finansowania dla swoich rodzin i ich siedzib. Inni \u2013 ponie\u015bli pora\u017ck\u0119 i pomimo wysi\u0142k\u00f3w utracili rodzinne domy.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"
Najazd turyst\u00f3w na Longleat House, el\u017cbieta\u0144skiej rezydencji markiz\u00f3w Bath. \u0179r\u00f3d\u0142o: Alarmy.com<\/a><\/figcaption><\/figure>\n

W ksi\u0105\u017cce przeczytamy o przer\u00f3\u017cnych aspektach najnowszej historii brytyjskich dwor\u00f3w i pa\u0142ac\u00f3w po II wojnie \u015bwiatowej, ale tak\u017ce liczne retrospekcje do okresu mi\u0119dzywojnia. Poznajemy ziemia\u0144ski tryb \u017cycia \u2013 \u015bwiat polowa\u0144, wytwornych bali i innych aspekt\u00f3w stylu \u017cycia High Society<\/em>. Przeczytamy tak\u017ce o Amerykanach, kt\u00f3rzy zapragn\u0119li naby\u0107 brytyjski pa\u0142ac, aby odtworzy\u0107 wi\u0119zi z ojczyzn\u0105 przodk\u00f3w, zamanifestowa\u0107 bogactwo i sukces albo z czysto snobistycznych powod\u00f3w. Nowobogaccy tak\u017ce mieli \u201enoble ambitions\u201d, chocia\u017c cz\u0119sto ich realizacja mia\u0142a tragi-komiczne oblicze. Na kartach ksi\u0105\u017cki pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce historie c\u00f3rek ameryka\u0144skich milioner\u00f3w poszukuj\u0105cych dobrych partii matrymonialnych w\u015br\u00f3d brytyjskiej arystokracji, kt\u00f3ra z kolei pragn\u0119\u0142a zastrzyku ameryka\u0144skich pieni\u0119dzy dla ratowania rodzinnych dom\u00f3w. Jest ca\u0142y rozdzia\u0142 o muzykach – m.in. Beatlesach i Rolling Stones’ach, kt\u00f3rzy zapa\u0142ali ch\u0119ci\u0105 posiadania pa\u0142acu i kupili ich sporo prowadz\u0105c w nich \u017cycie typowo rock’and’rollowe z wszelkimi konsekwencjami tego faktu. Rezydencje ziemia\u0144skie i ich w\u0142a\u015bciciele mieli sw\u00f3j udzia\u0142 w burzliwych Swinging Sixties. <\/em><\/span><\/p>\n

\"\"
Kadr z teledysku do piosenki “Imagine” z 1972 r. John Lennon i Yoko Ono zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do rezydencji Tittenhurst Park z prze\u0142omu XVIII i XIX w., kt\u00f3r\u0105 nabyli w 1969 r. i odsprzedali w 1973 r. Ringo Starrowi.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Koncert The Rolling Stones przed pa\u0142acem Longleat House dla 16.000 publiczno\u015bci, 2 sierpnia 1964 r. Widoczni na pierwszym planie Mick Jagger i Keith Richards tak\u017ce kupili sobie zabytkowe pa\u0142ace.<\/figcaption><\/figure>\n

Arystokraci i szlachta ziemia\u0144ska bywali bohaterami skandali towarzyskich, obyczajowych, a nawet afer kryminalnych. Zapach drogich perfum i alkoholi oraz dym marijuany nie by\u0142y obce rezydencjom ziemia\u0144skim w tym okresie. W\u015br\u00f3d ziemian brytyjskich, jak od wiek\u00f3w i jak w ka\u017cdym \u015brodowisku, nie brakowa\u0142o orygina\u0142\u00f3w i zwyczajnych dziwak\u00f3w, ludzi chciwych, z\u0142ych i pod\u0142ych, p\u0142ytkich i zawistnych. By\u0142o te\u017c wielu ludzi wspania\u0142ych i wybitnych ofiarnych patriot\u00f3w i \u015bwietnych animator\u00f3w \u017cycia lokalnych wsp\u00f3lnot, zagorza\u0142ych obro\u0144c\u00f3w rodowego dziedzictwa i kulturowej to\u017csamo\u015bci. Ich tak\u017ce poznamy ze stronic tej ksi\u0105\u017cki.<\/span><\/p>\n

\"\"
11 Diuk Argyll z \u017con\u0105 Margaret. Bohaterowie jednego z najg\u0142o\u015bniejszych brytyjskich skandali obyczajowych lat 60. M\u0105\u017c oskar\u017cy\u0142 \u017con\u0119 o niewierno\u015b\u0107 i ponad 80 kochank\u00f3w. Proces rozwodowy toczy\u0142 si\u0119 na oczach opinii publicznej w formie gorsz\u0105cego spektaklu z u\u017cyciem wszystkich nieczystych zagra\u0144. \u0179r\u00f3d\u0142o: “The Democrat”. <\/a><\/figcaption><\/figure>\n

Ciekawy fragment ksi\u0105\u017cki ods\u0142ania kulisy dzia\u0142alno\u015bci National Trust \u2013 organizacji powsta\u0142ej w 1895 r., a wi\u0119c kr\u00f3tko po ustanowieniu wysokich podatk\u00f3w spadkowych, kt\u00f3ra mia\u0142a za zadanie ochron\u0119 zabytk\u00f3w architektury i przyrody dla potomno\u015bci. Szczeg\u00f3lnie w okresie mi\u0119dzywojennym i kr\u00f3tko po II wojnie \u015bwiatowej, National Trust skorzysta\u0142 na k\u0142opotach ziemian pozyskuj\u0105c cz\u0119sto za bezcen wybitne rezydencje. Bud\u017cet Trustu by\u0142 niewystarczaj\u0105cy, aby uratowa\u0107 wszystkie rezydencje. Ponadto, poza budynkami nale\u017c\u0105cymi do najwybitniejszych, pozosta\u0142e Trust bra\u0142 w opiek\u0119 pod warunkiem wsp\u00f3\u0142finansowania przez w\u0142a\u015bciciela w drodze ustanowienia specjalnego funduszu. W rezultacie, wielu rezydencjom nie uda\u0142o si\u0119 pom\u00f3c. Nale\u017cy jednak doda\u0107, \u017ce dzi\u0119ki istnieniu Trustu wiele historycznych rezydencji uratowano od zniszczenia. W niekt\u00f3rych nadal mieszkali dawni w\u0142a\u015bciciele, co by\u0142o mo\u017cliwe na podstawie indywidualnych ustale\u0144.<\/span><\/p>\n

Dueszesa Devonshire, czyli Debo Mitford, najm\u0142odsza ze s\u0142ynnych si\u00f3str. Pa\u0142ac Chatsworth, 1952 (sesja dla magazynu “Vogue”). \u0179r\u00f3d\u0142o: Icon Images<\/a><\/figcaption><\/figure>\n

Wreszcie \u2013 przeczytamy o nowych pokoleniach ziemian, kt\u00f3rzy postanowili i\u015b\u0107 z duchem czas\u00f3w – przebudowuj\u0105c siedziby rodowe, czy nadaj\u0105c nowoczesny charakter wystrojowi (powsta\u0142 ca\u0142y nowy rynek projektant\u00f3w wn\u0119trz dworskich, architekt\u00f3w, wszelkiej ma\u015bci doradc\u00f3w, ale te\u017c – hochsztapler\u00f3w). Cz\u0119\u015b\u0107 z tych nowych aran\u017cacji by\u0142a ca\u0142kiem udana. Nie unikni\u0119to z\u0142ych decyzji, a nawet zniszcze\u0144, jak w Stratton Park. Nie wszyscy m\u0142odzi byli nowocze\u015bni. Cz\u0119\u015b\u0107 stara\u0142a si\u0119 ocali\u0107 dawny styl \u017cycia b\u0119d\u0105cy udzia\u0142em ich rodzic\u00f3w i dziadk\u00f3w. Stan\u0119li przed zupe\u0142nie innym problemem \u2013 deficytem wykwalifikowanej s\u0142u\u017cby domowej, czy przeniesieniem si\u0119 centr\u00f3w \u017cycia towarzyskiego elit spo\u0142ecznych ze wsi do miast.<\/span><\/p>\n

Stratton Park, XIX-wieczny projekt George’a Dance’a m\u0142odszego po przebudowie z lat 60. XX w. Architekci zburzyli wi\u0119kszo\u015b\u0107 pa\u0142acy pozostawiaj\u0105c tylko portyk, a za nim zaprojektowali nowoczesny dom. (oryginalne zdj\u0119cie pochodzi ze strony:\u00a0http:\/\/www.astoft.co.uk<\/a><\/figcaption><\/figure>\n

Tematyka ksi\u0105\u017cki jest dla Polaka ciekawa z co najmniej dw\u00f3ch powod\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Po pierwsze – opowiada o losach brytyjskich ziemian po II wojnie \u015bwiatowej. Pozwala por\u00f3wna\u0107 je z tragicznymi losami polskich ziemian. Dla mnie by\u0142o zaskoczeniem, \u017ce brytyjska historia ziemian i ich rezydencji nie by\u0142a us\u0142ana r\u00f3\u017cami i mia\u0142a swoj\u0105 tragiczn\u0105 stron\u0119.<\/span><\/p>\n

\"\"
Pa\u0142ac Rostworowskich herbu Na\u0142\u0119cz w G\u0119bicach po odebraniu w\u0142a\u015bcicielom w ramach “reformy rolnej”, 1951 r.<\/figcaption><\/figure>\n

Po drugie — ksi\u0105\u017cka pokazuje jak mog\u0142aby wygl\u0105da\u0107 historia polskich dwor\u00f3w i pa\u0142ac\u00f3w gdyby nie komunizm i grabie\u017c reformy rolnej. W Polsce wolnej, a nie ponownie okupowanej po II wojnie \u015bwiatowej na pewno cz\u0119\u015b\u0107 dwor\u00f3w, pa\u0142ac\u00f3w i zamk\u00f3w nie przetrwa\u0142aby, ale cz\u0119\u015b\u0107 \u2013 z pewno\u015bci\u0105 tak. Zapewne sta\u0142yby si\u0119 lokaln\u0105 atrakcj\u0105 turystyczn\u0105 z licznymi pozytywnymi konsekwencjami dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 lekcj\u0105 stylu, szans\u0105 na obcowanie z dobr\u0105 architektur\u0105 i sztuk\u0105, \u017ar\u00f3d\u0142em dobrze rozumianej narodowej dumy z dziedzictwa kulturowego, a by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce inspiracj\u0105 do powielania dobrych wzor\u00f3w na mniejsz\u0105 skal\u0119. Ziemianie mogliby kontynuowa\u0107 swoje zadanie animator\u00f3w \u017cycia lokalnych wsp\u00f3lnot i spo\u0142eczno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Fina\u0142 brytyjskiej historii rezydencji ziemia\u0144skich jest pozytywny. Chocia\u017c wiele wspania\u0142ych historycznych siedzib przepad\u0142o, niema\u0142o dom\u00f3w uratowano. Co istotne \u2013 uratowano je jako domy, a nie jako muzea, hotele czy szko\u0142y (chocia\u017c i w Wielkiej Brytanii cz\u0119\u015b\u0107 dawnych rezydencji sta\u0142a si\u0119 siedzibami r\u00f3\u017cnych instytucji publicznych).<\/span><\/p>\n

\"\"
Tury\u015bci w Spencer House. \u0179r\u00f3d\u0142o: Historic Houses<\/a><\/figcaption><\/figure>\n

Brytyjskie spo\u0142ecze\u0144stwo w ko\u0144cu opowiedzia\u0142o si\u0119 za ocaleniem dom\u00f3w ziemia\u0144skich, powo\u0142ano w tym celu kilka instytucji, komisji rz\u0105dowych i funduszy pa\u0144stwowych. Ziemianie wci\u0105\u017c mieszkaj\u0105cy w historycznych siedzibach stanowi\u0105 szanowan\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa (cho\u0107 oczywi\u015bcie s\u0105 te\u017c dziwacy, sensaci i osobnicy raczej odpychaj\u0105cy), s\u0105 animatorami \u017cycia lokalnych spo\u0142eczno\u015bci, patronami przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 charytatywnych, a ich domy s\u0105 lubianym przez Brytyjczyk\u00f3w celem weekendowych i wakacyjnych wycieczek, uwa\u017cane (ponownie) za bezcenny sk\u0142adnik brytyjskiej kultury, historii i to\u017csamo\u015bci.<\/span><\/p>\n

I znowu rodzi si\u0119 smutna refleksja – gdyby tak mog\u0142o zdarzy\u0107 si\u0119 u nas…<\/span><\/p>\n

Pa\u0142ac Rzewuskich herbu Krzywda w Bratoszewicach (\u0142\u00f3dzkie) odebrany prawowitym w\u0142a\u015bcicielom w czasie reformy rolnej. Stan obecny. \u0179r\u00f3d\u0142o: Baedeker \u0141\u00f3dzki<\/a><\/figcaption><\/figure>\n

Szczerze polecam ksi\u0105\u017ck\u0119 “Noble Ambitions. The Fall and Rise of the English Country House after World War II”, Basic Books, New York 2021, s. 422.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wypatrzy\u0142em j\u0105 miesi\u0105c temu w nowojorskiej ksi\u0119garni i kupi\u0142em wzbudzaj\u0105c zdziwienie koleg\u00f3w: “przecie\u017c mog\u0142e\u015b kupi\u0107 na Amazonie” (wiadomo – ci\u0119\u017car walizki ma sw\u00f3j limit). By\u0142 tylko jeden egzemplarz \u2013 spogl\u0105da\u0142 z p\u00f3\u0142ki jakby czeka\u0142 na mnie. Kilka dni temu sko\u0144czy\u0142em lektur\u0119 i ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce j\u0105 kupi\u0142em. Szczerze polecam przede wszystkim pasjonatom ziemia\u0144sko-szlacheckiej historii najnowszej.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1331,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[136,24],"tags":[241,238,243,237,242,253,239,240,236],"class_list":["post-1317","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recenzje","category-szlachta","tag-country-house","tag-dwory","tag-national-trust","tag-palace","tag-peerage","tag-recenzja","tag-reforma-rolna","tag-stately-house","tag-ziemianie"],"yoast_head":"\nARMARIA POLECA: "Noble Ambitions. The Fall and Rise of the English Country House after World War II" - ARMARIA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/armaria.info\/?p=1317\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ARMARIA POLECA: "Noble Ambitions. The Fall and Rise of the English Country House after World War II" - ARMARIA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wypatrzy\u0142em j\u0105 miesi\u0105c temu w nowojorskiej ksi\u0119garni i kupi\u0142em wzbudzaj\u0105c zdziwienie koleg\u00f3w: “przecie\u017c mog\u0142e\u015b kupi\u0107 na Amazonie” (wiadomo – ci\u0119\u017car walizki ma sw\u00f3j limit). By\u0142 tylko jeden egzemplarz \u2013 spogl\u0105da\u0142 z p\u00f3\u0142ki jakby czeka\u0142 na mnie. Kilka dni temu sko\u0144czy\u0142em lektur\u0119 i ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce j\u0105 kupi\u0142em. Szczerze polecam przede wszystkim pasjonatom ziemia\u0144sko-szlacheckiej historii najnowszej.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/armaria.info\/?p=1317\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ARMARIA\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-07-10T14:48:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-05-01T09:31:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/photo-1624383302757-c13d16a7c19e-scaled.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1066\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marcin Wiszowaty\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marcin Wiszowaty\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/armaria.info\/?p=1317\",\"url\":\"https:\/\/armaria.info\/?p=1317\",\"name\":\"ARMARIA POLECA: \\\"Noble Ambitions. The Fall and Rise of the English Country House after World War II\\\" - ARMARIA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/armaria.info\/?p=1317#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/armaria.info\/?p=1317#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/photo-1624383302757-c13d16a7c19e-scaled.webp\",\"datePublished\":\"2022-07-10T14:48:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-01T09:31:56+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/#\/schema\/person\/ae7b9d741dab2c5f1e91f7ce49198e53\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/armaria.info\/?p=1317#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/armaria.info\/?p=1317\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/armaria.info\/?p=1317#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/photo-1624383302757-c13d16a7c19e-scaled.webp\",\"contentUrl\":\"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/photo-1624383302757-c13d16a7c19e-scaled.webp\",\"width\":2560,\"height\":1066},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/armaria.info\/?p=1317#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"http:\/\/armaria.info\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ARMARIA POLECA: “Noble Ambitions. The Fall and Rise of the English Country House after World War II”\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/#website\",\"url\":\"http:\/\/armaria.info\/\",\"name\":\"ARMARIA\",\"description\":\"SZTUKA HERALDYKA MONARCHIA ETYKIETA SZLACHTA CEREMONIA\u0141 (con. MMXVIII)\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/armaria.info\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/#\/schema\/person\/ae7b9d741dab2c5f1e91f7ce49198e53\",\"name\":\"Marcin Wiszowaty\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f2327c047070c019a40162796e468c7?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f2327c047070c019a40162796e468c7?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Marcin Wiszowaty\"},\"url\":\"https:\/\/armaria.info\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ARMARIA POLECA: \"Noble Ambitions. The Fall and Rise of the English Country House after World War II\" - ARMARIA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/armaria.info\/?p=1317","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ARMARIA POLECA: \"Noble Ambitions. The Fall and Rise of the English Country House after World War II\" - ARMARIA","og_description":"Wypatrzy\u0142em j\u0105 miesi\u0105c temu w nowojorskiej ksi\u0119garni i kupi\u0142em wzbudzaj\u0105c zdziwienie koleg\u00f3w: “przecie\u017c mog\u0142e\u015b kupi\u0107 na Amazonie” (wiadomo – ci\u0119\u017car walizki ma sw\u00f3j limit). By\u0142 tylko jeden egzemplarz \u2013 spogl\u0105da\u0142 z p\u00f3\u0142ki jakby czeka\u0142 na mnie. Kilka dni temu sko\u0144czy\u0142em lektur\u0119 i ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce j\u0105 kupi\u0142em. Szczerze polecam przede wszystkim pasjonatom ziemia\u0144sko-szlacheckiej historii najnowszej.","og_url":"https:\/\/armaria.info\/?p=1317","og_site_name":"ARMARIA","article_published_time":"2022-07-10T14:48:01+00:00","article_modified_time":"2026-05-01T09:31:56+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1066,"url":"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/photo-1624383302757-c13d16a7c19e-scaled.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Marcin Wiszowaty","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Marcin Wiszowaty","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/armaria.info\/?p=1317","url":"https:\/\/armaria.info\/?p=1317","name":"ARMARIA POLECA: \"Noble Ambitions. The Fall and Rise of the English Country House after World War II\" - ARMARIA","isPartOf":{"@id":"http:\/\/armaria.info\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/armaria.info\/?p=1317#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/armaria.info\/?p=1317#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/photo-1624383302757-c13d16a7c19e-scaled.webp","datePublished":"2022-07-10T14:48:01+00:00","dateModified":"2026-05-01T09:31:56+00:00","author":{"@id":"http:\/\/armaria.info\/#\/schema\/person\/ae7b9d741dab2c5f1e91f7ce49198e53"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/armaria.info\/?p=1317#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/armaria.info\/?p=1317"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/armaria.info\/?p=1317#primaryimage","url":"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/photo-1624383302757-c13d16a7c19e-scaled.webp","contentUrl":"https:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/photo-1624383302757-c13d16a7c19e-scaled.webp","width":2560,"height":1066},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/armaria.info\/?p=1317#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"http:\/\/armaria.info\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ARMARIA POLECA: “Noble Ambitions. The Fall and Rise of the English Country House after World War II”"}]},{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/armaria.info\/#website","url":"http:\/\/armaria.info\/","name":"ARMARIA","description":"SZTUKA HERALDYKA MONARCHIA ETYKIETA SZLACHTA CEREMONIA\u0141 (con. MMXVIII)","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/armaria.info\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"http:\/\/armaria.info\/#\/schema\/person\/ae7b9d741dab2c5f1e91f7ce49198e53","name":"Marcin Wiszowaty","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"http:\/\/armaria.info\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f2327c047070c019a40162796e468c7?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f2327c047070c019a40162796e468c7?s=96&d=mm&r=g","caption":"Marcin Wiszowaty"},"url":"https:\/\/armaria.info\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1317","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1317"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1317\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1341,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1317\/revisions\/1341"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}