{"id":584,"date":"2020-05-03T10:54:34","date_gmt":"2020-05-03T10:54:34","guid":{"rendered":"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584"},"modified":"2020-05-04T12:20:59","modified_gmt":"2020-05-04T12:20:59","slug":"monarchia-czy-republika","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584","title":{"rendered":"MONARCHIA CZY REPUBLIKA"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Otto von Habsburg
\n(1912-2011)<\/span><\/span><\/p>\n

Orygina\u0142: Monarchy or Republic<\/em>, [w:] The Social Order of Tomorrow,\u00a0<\/i>London: Oswald Wolff, 1958 [za:]\u00a0The Conservative Tradition in European Thought<\/em>, New York: Putnam, 1970, s. 258\u201467.<\/span>
\nPolskie t\u0142umaczenie:\u00a0Jerzy Adam \u015awidzi\u0144ski [za:]\u00a0www.konfederacjaspiska.pl<\/a>\u00a0<\/span><\/p>\n

Pr\u00f3buj\u0105c uzasadni\u0107, kt\u00f3ry z ustroj\u00f3w pa\u0144stwowych jest lepszy \u2013 monarchia czy republika \u2013 przewa\u017cnie ulegamy emocjom, argumenty racjonalne spychaj\u0105c na dalszy plan. W debacie na ten temat\u00a0u\u017cywa si\u0119 argument\u00f3w ad hominem. Wymienia si\u0119 kilku niegodnych w\u0142a\u015bcicieli tron\u00f3w kr\u00f3lewskich i przedstawia si\u0119 ich potem jako typowe przyk\u0142ady dla monarchii jako takiej.<\/span><\/p>\n

Obro\u0144cy monarchii wcale nie s\u0105 lepsi. Wskazuj\u0105 na zepsutych zawodowych polityk\u00f3w, kt\u00f3rych rzeczywi\u015bcie nie brakuje,\u00a0<\/span>i twierdz\u0105, i\u017c stanowi\u0105 oni konieczn\u0105 konsekwencj\u0119 konstytucji republika\u0144skiej.\u00a0\u017baden z powy\u017cszych argument\u00f3w nie jest argumentem racjonalnym. Bywa\u0142y dobre i z\u0142e monarchie \u2013 dobre republiki (jak np. Szwajcaria) oraz pozosta\u0142e, kt\u00f3rym daleko do tego szwajcarskiego\u00a0standardu.<\/span><\/p>\n

Ka\u017cda ludzka instytucja ma swoje dobre i z\u0142e strony. Dop\u00f3ki ziemi\u0119 zamieszkiwa\u0107 b\u0119d\u0105 ludzie, a nie anio\u0142y, zbrodnie i b\u0142\u0119dy b\u0119d\u0105 si\u0119 stale powtarza\u0107. Republikanie z upodobaniem twierdz\u0105, \u017ce re\u017cim\u00a0monarchiczny oznacza rz\u0105dy arystokracji. Monarchi\u015bci natomiast wskazuj\u0105 na trudno\u015bci ekonomiczne, obci\u0105\u017cenia podatkowe, wtr\u0105canie si\u0119 pa\u0144stwa republika\u0144skiego w prywatne \u017cycie obywateli, i\u00a0przeciwstawiaj\u0105 takie pa\u0144stwo wolno\u015bci i gospodarczemu rozkwitowi w monarchiach sprzed 1914 roku.<\/span><\/p>\n

Oba te argumenty nie s\u0105 przekonuj\u0105ce. Si\u0119gaj\u0105 one po stary propagandowy trick, polegaj\u0105cy na por\u00f3wnywaniu wynik\u00f3w spowodowanych przez zupe\u0142nie odmienne przyczyny. Ka\u017cdy uczciwy cz\u0142owiek\u00a0b\u0119dzie por\u00f3wnywa\u0142 dzisiejsze monarchie z dzisiejszymi republikami. Dzi\u0119ki temu oka\u017ce si\u0119, \u017ce arystokracja nie zajmuje wi\u0119kszej ilo\u015bci wiod\u0105cych stanowisk w monarchiach, ni\u017c w republikach, jak\u00a0r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wszystkie pa\u0144stwa, bez wzgl\u0119du na ich form\u0119 rz\u0105du, s\u0105 w r\u00f3wnym stopniu podatne na powa\u017cne problemy dnia dzisiejszego.<\/span><\/p>\n

Ponadto republikanie cz\u0119sto twierdz\u0105, \u017ce monarchia to forma rz\u0105du, z kt\u00f3r\u0105 mieli\u015bmy do czynienia w przesz\u0142o\u015bci, natomiast republikanizm jest przysz\u0142o\u015bciowy. Cho\u0107by najlichsza znajomo\u015b\u0107 historii\u00a0wystarczy do tego, aby obali\u0107 takie twierdzenie. Obie formy istnia\u0142y od najwcze\u015bniejszych czas\u00f3w (chocia\u017c okresy monarchiczne zwykle trwa\u0142y znacznie d\u0142u\u017cej, ni\u017c republika\u0144skie). W ka\u017cdym razie\u00a0myl\u0105cym jest nazywanie instytucji, kt\u00f3r\u0105 znamy ze staro\u017cytnej Grecji, Rzymu czy Kartaginy, przysz\u0142o\u015bciow\u0105 form\u0105 rz\u0105du.<\/span><\/p>\n

W ka\u017cdej celowej dyskusji potrzeba r\u00f3wnie\u017c nada\u0107 temu pytaniu w\u0142a\u015bciwe miejsce w naszej hierarchii warto\u015bci. Nie przypadkiem bowiem m\u00f3wimy o \u201eformie\u201d rz\u0105du. Istnieje ogromna r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy\u00a0\u201eform\u0105\u201d, a \u201etre\u015bci\u0105\u201d \u2013 lub celem \u2013 pa\u0144stwa. To ostatnie jest jego niezb\u0119dnym raison d\u2019etre, jego dusz\u0105. Pierwsze natomiast odnosi si\u0119 do cielesnej formy \u017cyj\u0105cego organizmu. Jedno bez drugiego\u00a0oczywi\u015bcie istnie\u0107 nie mo\u017ce; jednak\u017ce w ka\u017cdej zdrowej hierarchii dusza zajmuje wy\u017csze miejsce, ni\u017c cia\u0142o.<\/span><\/p>\n

Zasadniczy cel pa\u0144stwa, jego \u201etre\u015b\u0107\u201d, zakorzeniony jest w prawie naturalnym. Pa\u0144stwo nie jest celem samym w sobie; istnieje dla dobra jego obywateli. Dlatego te\u017c nie jest ono \u017ar\u00f3d\u0142em wszelkiego\u00a0prawa, ani te\u017c nie jest wszechpot\u0119\u017cne. Jego w\u0142adza ograniczona jest przez prawa obywateli. W\u0142adza pa\u0144stwa nie mo\u017ce ogranicza\u0107 wolnej inicjatywy w\u0142asnych obywateli. Pa\u0144stwo zawsze ma s\u0142u\u017cy\u0107\u00a0prawu naturalnemu. Jego zadaniem jest nada\u0107 temu prawu praktyczny wymiar; nic wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli misj\u0105 pa\u0144stwa jest praktyczna realizacja prawa naturalnego, to forma rz\u0105du jest sposobem, poprzez kt\u00f3ry spo\u0142ecze\u0144stwo pr\u00f3buje ten cel osi\u0105gn\u0105\u0107. Forma nie jest wi\u0119c celem samym w sobie. To\u00a0wyja\u015bnia relatywnie podrz\u0119dn\u0105 wag\u0119 ca\u0142ej tej kwestii. Niew\u0105tpliwie natomiast wa\u017cnym jest wyb\u00f3r odpowiedniego \u015brodka, jako \u017ce wyb\u00f3r ten b\u0119dzie mia\u0142 wp\u0142yw na to, czy cel zostanie osi\u0105gni\u0119ty. W\u00a0\u017cyciu politycznym trwa\u0142\u0105 warto\u015bci\u0105 jest jedynie prawo naturalne. Pr\u00f3ba realizacji tego prawa w praktyce zawsze b\u0119dzie musia\u0142a bra\u0107 pod uwag\u0119 aktualne warunki. Twierdzenie, i\u017c istnieje jedna\u00a0wiecznie uzasadniona forma rz\u0105du, s\u0142uszna w ka\u017cdych okoliczno\u015bciach, wykazuje ignorancj\u0119 i bezczelno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

St\u0105d wynika\u0142oby, i\u017c bezowocnym staje si\u0119 pr\u00f3ba ustalenia \u2013 przewa\u017cnie oparta na mylnych przes\u0142ankach filozoficznych \u2013 obiektywnej warto\u015bci jednej lub drugiej formy rz\u0105du. Dyskusja stanie si\u0119\u00a0owocna, gdy pami\u0119ta\u0107 b\u0119dziemy o celu, jakiemu ka\u017cda forma rz\u0105du ma s\u0142u\u017cy\u0107. Dlatego nie chodzi o to, jak\u0105 warto\u015b\u0107 przedstawiaj\u0105 monarchie lub republiki jako takie. Musimy sobie natomiast zada\u0107\u00a0pytanie, kt\u00f3ra z tych form oferuje najlepsze szanse ochrony prawa naturalnego w warunkach dnia dzisiejszego.<\/span><\/p>\n

Kiedy wyja\u015bnili\u015bmy ju\u017c t\u0119 spraw\u0119, mo\u017cemy teraz przej\u015b\u0107 do dw\u00f3ch nast\u0119pnych problem\u00f3w, o kt\u00f3rych ju\u017c wspomnieli\u015bmy w tej dyskusji, a kt\u00f3re strasz\u0105 zatruciem ca\u0142ej atmosfery. Istnieje ci\u0105g\u0142y sp\u00f3r co\u00a0do relacji pomi\u0119dzy monarchizmem, republikanizmem i demokracj\u0105. I zn\u00f3w w tym miejscu napotykamy na nieporozumienia tak charakterystyczne w naszych czasach slogan\u00f3w i propagandy. Poj\u0119cie\u00a0demokracji sta\u0142o si\u0119 dzi\u015b niesko\u0144czenie elastyczne. W Rosji demokracja polega\u0142a na masowych likwidacjach ludno\u015bci, na tajnej policji i obozach pracy.<\/span><\/p>\n

Z drugiej strony, w Ameryce \u2013 jak r\u00f3wnie\u017c czasami w Europie \u2013 nawet politolodzy cz\u0119sto nie mog\u0105 poradzi\u0107 sobie z rozr\u00f3\u017cnieniem pomi\u0119dzy republikanizmem, a demokracj\u0105. Co wi\u0119cej, obu tych\u00a0termin\u00f3w u\u017cywa si\u0119 do okre\u015blania poj\u0119\u0107 i cech, kt\u00f3re wychodz\u0105 poza dziedzin\u0119 polityki, a nale\u017c\u0105 do sfery ekonomicznej lub socjologicznej. Dlatego nale\u017cy jasno powiedzie\u0107, \u017ce og\u00f3lnie m\u00f3wi\u0105c,\u00a0demokracja oznacza prawo ludzi do uczestniczenia w okre\u015blaniu ich w\u0142asnego rozwoju i przysz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli przyjmiemy t\u0119 definicj\u0119, to zobaczymy, \u017ce \u017cadna z tych dw\u00f3ch klasycznych form rz\u0105du z natury nie jest zwi\u0105zana z demokracj\u0105. Demokracja mo\u017ce istnie\u0107 pod obiema formami, tak jak istniej\u0105\u00a0autorytarne republiki i monarchie. Monarchi\u015bci jednak\u017ce cz\u0119sto uwa\u017caj\u0105, \u017ce demokracja funkcjonuje lepiej w monarchii, ani\u017celi pod rz\u0105dami republika\u0144skimi. Je\u015bli przygl\u0105dniemy si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej\u00a0Europie, to przyznamy, i\u017c jest w tym argumencie nieco prawdy, jednak jego zasadno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 ograniczona w czasie i przestrzeni. R\u00f3wnocze\u015bnie trzeba koniecznie podkre\u015bli\u0107, \u017ce w ma\u0142ych pa\u0144stwach,\u00a0silnie zakorzenionych w swojej tradycji, takich jak Szwajcaria, demokracja i republikanizm mog\u0105 skutecznie wsp\u00f3\u0142istnie\u0107.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119cej emocji wywo\u0142uje jednak kwestia monarchizmu i socjalizmu, oraz republikanizmu i socjalizmu. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce w niemieckoj\u0119zycznych krajach zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 oficjalnych partii\u00a0socjalistycznych ma pogl\u0105dy republika\u0144skie. St\u0105d niekt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce socjalizm i monarchizm s\u0105 nie do pogodzenia. Przekonanie to wynika z podstawowego nieporozumienia. Socjalizm \u2013 przynajmniej\u00a0w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych \u2013 to zasadniczo program gospodarczy i spo\u0142eczny. Nie ma on nic wsp\u00f3lnego z form\u0105 rz\u0105du. Republikanizm niekt\u00f3rych partii socjalistycznych nie wy\u0142ania si\u0119 z ich w\u0142a\u015bciwego\u00a0programu, a wynika z osobistych przekona\u0144 ich lider\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Ukazuje t\u0119 prawd\u0119 fakt, i\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 naprawd\u0119 pot\u0119\u017cnych europejskich partii socjalistycznych nie jest republika\u0144ska, ale monarchiczna. Tak jest w Wielkiej Brytanii, w Skandynawii i w Holandii. We\u00a0wszystkich tych krajach nie tylko mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 doskona\u0142e relacje pomi\u0119dzy Koron\u0105, a socjalistami, ale r\u00f3wnie\u017c nie mo\u017cna oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce monarchia stanowi lepsz\u0105 gleb\u0119 dla partii klasy\u00a0pracuj\u0105cej, ni\u017c republika. W ka\u017cdym razie do\u015bwiadczenie wykazuje, \u017ce socjalizm panuje d\u0142u\u017cej pod rz\u0105dami monarchii, ni\u017c pod rz\u0105dami republiki.<\/span><\/p>\n

Jeden z wybitnych przyw\u00f3dc\u00f3w brytyjskiej Partii Pracy wyja\u015bni\u0142 ten fenomen \u0142agodz\u0105cym i zr\u00f3wnowa\u017conym wp\u0142ywem Korony, co umo\u017cliwi\u0142o socjalistom przeprowadzenie swojego programu wolniej,\u00a0bardziej racjonalnie, a przez to z wi\u0119kszym powodzeniem. Przy tym w\u0142adca, stoj\u0105cy ponad partiami, by\u0142 wystarczaj\u0105cym zabezpieczeniem dla opozycji, aby nie by\u0142o potrzeby odwo\u0142ywania si\u0119 do\u00a0nadzwyczajnych \u015brodk\u00f3w w celu odzyskania w\u0142adzy.<\/span><\/p>\n

Czy jest to prawd\u0105, czy nie, fakty dowodz\u0105, i\u017c nie uprawnionym jest przeprowadza\u0107 sztuczn\u0105 lini\u0119 podzia\u0142u pomi\u0119dzy monarchizmem, a socjalizmem oraz pomi\u0119dzy monarchizmem, a klasyczn\u0105\u00a0demokracj\u0105. To samo odnosi si\u0119 do republikanizmu. O jednym trzeba jeszcze wspomnie\u0107. Ludzie, kt\u00f3rzy nie s\u0105 biegli w nauce politycznej, cz\u0119sto myl\u0105 monarchi\u0119, jako form\u0119 rz\u0105du, z konkretn\u0105 dynasti\u0105\u00a0monarchiczn\u0105; innymi s\u0142owy myl\u0105 monarchizm z legitymizmem.<\/span><\/p>\n

Legitymizm, specyficzna wi\u0119\u017a z jedn\u0105 osob\u0105 lub jedn\u0105 dynasti\u0105, jest czym\u015b, o czym trudno w og\u00f3le dyskutowa\u0107, u\u017cywaj\u0105c rozs\u0105dnych i obiektywnych poj\u0119\u0107. To jest sprawa subiektywnego odczucia i\u00a0dlatego u\u017cywa si\u0119 tu argument\u00f3w ad hominem. Dlatego w ka\u017cdej racjonalnej dyskusji dotycz\u0105cej aktualnych problem\u00f3w trzeba w spos\u00f3b jasny rozr\u00f3\u017cnia\u0107 monarchizm i dynastyczny legitymizm.<\/span><\/p>\n

Forma rz\u0105du w pa\u0144stwie jest problemem politycznym. Dlatego te\u017c dyskusja na jej temat musi by\u0107 prowadzona niezale\u017cnie od rodziny, czy osoby, kt\u00f3ra stoi, lub sta\u0142a na czele pa\u0144stwa. Nawet w\u00a0monarchiach mamy do czynienia ze zmianami dynastycznymi. Niemniej jednak sama instytucja jest znacznie wa\u017cniejsza, ni\u017c jej reprezentant, kt\u00f3ry jest \u015bmiertelny, podczas gdy instytucja, m\u00f3wi\u0105c\u00a0historycznie, jest nie\u015bmiertelna.<\/span><\/p>\n

Pr\u00f3ba oceny formy rz\u0105du jedynie pod wzgl\u0119dem tego, kto ten rz\u0105d reprezentuje, doprowadzi\u0142aby nas do groteskowych wynik\u00f3w. Republiki w takim razie te\u017c musieliby\u015bmy ocenia\u0107 nie pod wzgl\u0119dem\u00a0politycznym, ale pod wzgl\u0119dem charakter\u00f3w ich prezydent\u00f3w. To by\u0142oby oczywi\u015bcie niesprawiedliwe.<\/span><\/p>\n

Nale\u017cy tu doda\u0107, i\u017c w\u015br\u00f3d protagonist\u00f3w monarchizmu w republika\u0144skiej Europie, niewielu jest legitymist\u00f3w. Kr\u00f3l Hiszpanii Alfons XIII zauwa\u017cy\u0142 kiedy\u015b, \u017ce legitymizm nie przetrwa d\u0142u\u017cej, ni\u017c jedno\u00a0pokolenie. Legitymizm jest nieoceniony tam, gdzie istnieje ustabilizowana, tradycyjna forma rz\u0105du, gdzie wi\u0119kszo\u015b\u0107 jest zadowolona. Jednak\u017ce z takim rodzajem legitymizmu mamy do czynienia\u00a0zar\u00f3wno w republikach, jaki i w monarchiach.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie dobrze mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o republika\u0144skim legitymizmie w Szwajcarii i w Stanach Zjednoczonych, jak o monarchistycznym legitymizmie w Wielkiej Brytanii i Holandii. Oczywi\u015bcie w wi\u0119kszo\u015bci\u00a0kraj\u00f3w europejskich dokona\u0142y si\u0119 tak g\u0142\u0119bokie zmiany na przestrzeni wiek\u00f3w, \u017ce dzi\u015b w zasadzie nie mamy do czynienia z legitymizmem. Bior\u0105c pod uwag\u0119 takie warunki szczeg\u00f3lnie niebezpiecznym\u00a0by\u0142oby ucieka\u0107 si\u0119 do argument\u00f3w emocjonalnych.<\/span><\/p>\n

Teraz mo\u017cemy wreszcie okre\u015bli\u0107, co rozumiemy przez monarchi\u0119 i republik\u0119. Monarchia jest t\u0105 form\u0105 rz\u0105du, w kt\u00f3rej g\u0142owa pa\u0144stwa nie jest obieralna, zasadza si\u0119 bowiem na wy\u017cszym prawie, kt\u00f3re\u00a0m\u00f3wi, i\u017c wszelka w\u0142adza pochodzi od \u017ar\u00f3d\u0142a transcendentalnego. W republice, najwy\u017cszy urz\u0119dnik pa\u0144stwowy jest wybierany, i st\u0105d jego w\u0142adza pochodzi od wyborc\u00f3w, a dok\u0142adniej od konkretnej\u00a0grupy ludzi, kt\u00f3ra go wybra\u0142a.<\/span><\/p>\n

Pozostawiaj\u0105c na uboczu rozwa\u017cania emocjonalne, przyjmujemy, i\u017c istniej\u0105 dobre argumenty za obiema tymi formami rz\u0105du. Najwa\u017cniejsze argumenty na rzecz republikanizmu s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:\u00a0republiki, z niewielkimi wyj\u0105tkami, s\u0105 \u015bwieckie. Nie wymagaj\u0105 odwo\u0142ywania si\u0119 do Boga w celu usprawiedliwienia w\u0142adzy. Ich suwerenno\u015b\u0107, \u017ar\u00f3d\u0142o ich w\u0142adzy, pochodzi od ludzi.<\/span><\/p>\n

W naszych czasach, kt\u00f3re coraz bardziej oddalaj\u0105 si\u0119 od poj\u0119\u0107 religijnych, a co najwy\u017cej odnosz\u0105 je do \u015bwiata metafizyki, \u015bwieckie poj\u0119cia konstytucyjne oraz \u015bwiecka forma rz\u0105du s\u0105 \u0142atwiejsze do\u00a0zaakceptowania, ni\u017c forma ostatecznie zakorzeniona w ideach teokratycznych. Dlatego te\u017c republice \u0142atwiej przyj\u0105\u0107 \u015bwieck\u0105 wersj\u0119 Praw Cz\u0142owieka. Plusem tej formy rz\u0105du jest wi\u0119c to, i\u017c bli\u017csza jest\u00a0ona duchowi naszych czas\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W dodatku, wyb\u00f3r g\u0142owy pa\u0144stwa nie zale\u017cy od urodzenia, ale od woli ludzi lub te\u017c elity. Czas urz\u0119dowania prezydenta jest ograniczony. Mo\u017cna go odsun\u0105\u0107 od w\u0142adzy, a je\u015bli nie jest zdolny do\u00a0rz\u0105dzenia, mo\u017cna go wymieni\u0107. Jako i\u017c jest zwyk\u0142ym obywatelem bli\u017cej mu do \u015bwiata rzeczywistego. Istnieje te\u017c nadzieja, \u017ce wraz z rozwojem edukacji, masy b\u0119d\u0105 w stanie wybiera\u0107 odpowiednich\u00a0ludzi.<\/span><\/p>\n

W monarchii natomiast, kiedy na tron wst\u0105pi z\u0142y w\u0142adca, usuni\u0119cie go staje si\u0119 bardzo trudne i mo\u017ce doprowadzi\u0107 do przewr\u00f3cenia ca\u0142ego porz\u0105dku. W ko\u0144cu twierdzi si\u0119, \u017ce w zwi\u0105zku z tym, i\u017c ka\u017cdy\u00a0obywatel, przynajmniej teoretycznie, mo\u017ce zosta\u0107 prezydentem, ro\u015bnie w spo\u0142ecze\u0144stwie polityczna odpowiedzialno\u015b\u0107 i dojrza\u0142o\u015b\u0107. Z drugiej strony, patriarchalny charakter monarchii, doprowadza do\u00a0tego, \u017ce obywatele polegaj\u0105 na swoim w\u0142adcy i ca\u0142\u0105 polityczn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 zrzucaj\u0105 na jego barki.<\/span><\/p>\n

Argumenty za monarchi\u0105 s\u0105 natomiast nast\u0119puj\u0105ce: do\u015bwiadczenie wykazuje, \u017ce przewa\u017cnie kr\u00f3lowie rz\u0105dz\u0105 lepiej od prezydent\u00f3w. Jest ku temu praktyczny pow\u00f3d. Kr\u00f3l rodzi si\u0119, aby w przysz\u0142o\u015bci\u00a0rz\u0105dzi\u0107. Dorasta z t\u0105 my\u015bl\u0105. Jest wi\u0119c, w najlepszym tego s\u0142owa znaczeniu, \u201eprofesjonalist\u0105\u201d, ekspertem w dziedzinie rz\u0105dzenia krajem. We wszelkich dziedzinach \u017cycia cenimy wy\u017cej profesjonalist\u00f3w od\u00a0amator\u00f3w, nawet niezwykle utalentowanych. Szczeg\u00f3lnie w tej trudnej, technicznej dziedzinie \u2013 a c\u00f3\u017c mo\u017ce by\u0107 trudniejszego od rz\u0105dzenia wsp\u00f3\u0142czesnym pa\u0144stwem? \u2013 wiedza i do\u015bwiadczenie\u00a0przewa\u017caj\u0105 nad czystym talentem. Oczywi\u015bcie istnieje niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce na tron wst\u0105pi\u0107 mo\u017ce osoba niekompetentna.<\/span><\/p>\n

Czy jednak w wyborach demokratycznych nie wybrano Hitlera, czy prezydentem nie zosta\u0142 wybrany Warren Harding? W klasycznych monarchiach \u015bredniowiecznych niemal\u017ce zawsze mo\u017cliwym by\u0142o\u00a0zast\u0105pienie niezdolnego do rz\u0105dzenia sukcesora tronu bardziej odpowiedni\u0105 osob\u0105. Dopiero w czasach dekadencji monarchizmu, w wieku despotyzmu, sta\u0142o si\u0119 to trudniejsze. We wsp\u00f3\u0142czesnej\u00a0monarchii niezwykle potrzebn\u0105 by\u0142aby instytucja trybuna\u0142u s\u0105dowego, kt\u00f3ry \u2013 gdyby to by\u0142o konieczne \u2013 mia\u0142by wp\u0142yw na porz\u0105dek sukcesji.<\/span><\/p>\n

Jeszcze wa\u017cniejszym od \u201eprofesjonalnych\u201d kwalifikacji kr\u00f3la jest to, \u017ce nie jest on zwi\u0105zany z \u017cadn\u0105 parti\u0105. Nie zawdzi\u0119cza on swej pozycji wyborcom lub wsparciu mo\u017cnych si\u0142 interesu. Prezydent\u00a0natomiast zawsze jest komu\u015b d\u0142u\u017cny. Wybory s\u0105 drogie i wymagaj\u0105 ogromnego wysi\u0142ku, aby je zwyci\u0119\u017cy\u0107. Bez ogromnych nak\u0142ad\u00f3w finansowych i masowych organizacji bardzo trudno zosta\u0107 g\u0142ow\u0105\u00a0pa\u0144stwa republika\u0144skiego. Wsparcia finansowego i organizacji jednak\u017ce nie otrzymuje si\u0119 za darmo. G\u0142owa pa\u0144stwa pozostaje zale\u017cna od tych, kt\u00f3rzy pomogli mu zdoby\u0107 stanowisko.<\/span><\/p>\n

Z tego wynika, i\u017c prezydent przewa\u017cnie nie jest prezydentem wszystkich obywateli, a jedynie tych grup, kt\u00f3re pomog\u0142y mu w zdobyciu urz\u0119du. Tym sposobem partie polityczne, czy te\u017c grupy\u00a0ekonomicznych interes\u00f3w, przejmuj\u0105 najwy\u017csze stanowiska w pa\u0144stwie, kt\u00f3re nie nale\u017c\u0105 ju\u017c tym samym do ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, ale \u2013 czasowo lub na sta\u0142e \u2013 staj\u0105 si\u0119 uprzywilejowan\u0105 domen\u0105 takiej\u00a0czy innej grupy obywateli. Z tego powodu istnieje niebezpiecze\u0144stwo, i\u017c republika przestanie by\u0107 str\u00f3\u017cem praw wszystkich obywateli.<\/span><\/p>\n

To, jak z naciskiem podkre\u015blaj\u0105 monarchi\u015bci, jest rzecz\u0105 szczeg\u00f3lnie niebezpieczn\u0105 w obecnych czasach. Dzi\u015b prawa jednostki i grup mniejszo\u015bci s\u0105 w wi\u0119kszym niebezpiecze\u0144stwie, ni\u017c kiedykolwiek\u00a0wcze\u015bniej. Pot\u0119ga finansowa, skoncentrowane i ogromne, pot\u0119\u017cne organizacje generalnie s\u0105 wsz\u0119dzie, zagra\u017caj\u0105c \u201ema\u0142emu cz\u0142owiekowi\u201d. Szczeg\u00f3lnie w demokracji, niezwykle trudnym staje si\u0119 dla\u00a0takich grup wyra\u017cenie w\u0142asnego zdania, poniewa\u017c nie potrafi\u0105 si\u0119 one zorganizowa\u0107 i nie stanowi\u0105 wielkiej wagi ekonomicznej. Nawet je\u015bli odda si\u0119 najwy\u017cszy szczyt w\u0142adzy partiom politycznym, nie\u00a0b\u0119dzie nikogo, do kogo s\u0142abi mogliby si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107.<\/span><\/p>\n

W\u0142adca monarchiczny natomiast jest niezale\u017cny, a przez to jest oddany wszystkim obywatelom w r\u00f3wnym stopniu. Jego r\u0119ce nie s\u0105 zwi\u0105zane przez mo\u017cnych i dzi\u0119ki temu mo\u017ce on chroni\u0107 praw\u00a0s\u0142abych. Szczeg\u00f3lnie w czasach g\u0142\u0119bokich gospodarczych i spo\u0142ecznych przemian postulat, aby g\u0142owa pa\u0144stwa sta\u0142a ponad partiami, nabiera niezwyk\u0142ej wagi.<\/span><\/p>\n

I w ko\u0144cu, Korona przyczynia si\u0119 do stabilno\u015bci, bez kt\u00f3rej nie mo\u017cna rozwi\u0105za\u0107 \u017cadnych powa\u017cnych problem\u00f3w. W republice o takiej stabilno\u015bci nie ma mowy. Ktokolwiek rz\u0105dzi musi odnie\u015b\u0107 sukces\u00a0najszybciej, jak to tylko jest mo\u017cliwe, inaczej nie zostanie wybrany ponownie. Prowadzi to do polityki kr\u00f3tkoterminowej, kt\u00f3ra nie pozwala rozwi\u0105zywa\u0107 najtrudniejszych problem\u00f3w spo\u0142eczno-gospodarczych.<\/span><\/p>\n

Zanim odpowiemy sobie na pytanie, kt\u00f3ra z form rz\u0105du najlepiej b\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwu w przysz\u0142o\u015bci, musimy jeszcze rozwa\u017cy\u0107 jedn\u0105 kwesti\u0119. Og\u00f3lnie m\u00f3wi\u0105c, demokratyczne republiki\u00a0reprezentuj\u0105 spos\u00f3b rz\u0105d\u00f3w zdominowany przez zgromadzenie ustawodawcze, podczas gdy rz\u0105dy autorytarne zdominowane s\u0105 przez egzekutyw\u0119. W\u0142adza s\u0105downicza przez d\u0142ugi czas nie by\u0142a\u00a0najwa\u017cniejsza, jak wykazali\u015bmy to powy\u017cej. Wcze\u015bniej mia\u0142a znaczenie w monarchiach chrze\u015bcija\u0144skich. Cz\u0119sto zapomina si\u0119 o tym, i\u017c prawdziwy w\u0142adca by\u0142 zawsze stra\u017cnikiem prawa i\u00a0sprawiedliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Najdawniejsi monarchowie \u2013 kr\u00f3lowi biblijni \u2013 wy\u0142onili si\u0119 z szereg\u00f3w s\u0119dzi\u00f3w. \u015aw. Ludwik, kr\u00f3l Francji, uwa\u017ca\u0142 wymierzanie sprawiedliwo\u015bci za swoje najszlachetniejsze zadanie. T\u0119 sam\u0105 zasad\u0119\u00a0widzimy w wielu niemieckich \u201epalatynatach\u201d, poniewa\u017c hrabia Palatyn (Palatinus) by\u0142 z ramienia Kr\u00f3la-Cesarza stra\u017cnikiem prawa i sprawiedliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Historia wspania\u0142ych \u015bredniowiecznych monarchii ukazuje, \u017ce w\u0142adza ustawodawcza kr\u00f3la \u2013 nawet tak pot\u0119\u017cnego w\u0142adcy, jakim by\u0142 Karol V \u2013 by\u0142a mocno ograniczana przez w\u0142adze lokalne. Dotyczy to\u00a0r\u00f3wnie\u017c funkcji wykonawczej panuj\u0105cego. Kr\u00f3l nie by\u0142 w pierwszym rz\u0119dzie dawc\u0105 prawa, czy g\u0142ow\u0105 w\u0142adzy wykonawczej; by\u0142 przede wszystkim s\u0119dzi\u0105. Pozosta\u0142e wszystkie funkcje mia\u0142y znaczenie\u00a0podrz\u0119dne, a ich sprawowanie ogranicza\u0142o si\u0119 do tego, co konieczne dla utrzymania efektywno\u015bci funkcji s\u0119dziowskiej.<\/span><\/p>\n

S\u0119dzia musi interpretowa\u0107 znaczenie prawa i sprawiedliwo\u015bci, a \u017ceby to czyni\u0107 musi by\u0107 niezale\u017cny. Rzecz\u0105 podstawow\u0105 wi\u0119c jest to, i\u017c nie powinien on zawdzi\u0119cza\u0107 swej pozycji, swej funkcji, \u017cadnemu\u00a0cz\u0142owiekowi. Na tym stanowisku powinien sta\u0107 najwy\u017cszy s\u0119dzia. Jest to mo\u017cliwe jedynie w monarchii. W republice nawet najwy\u017cszy str\u00f3\u017c prawa zawdzi\u0119cza sw\u0105 pozycj\u0119 jakiemu\u015b innemu \u017ar\u00f3d\u0142u,\u00a0wobec kt\u00f3rego jest odpowiedzialny i od kt\u00f3rego w jakim\u015b stopniu pozostaje zale\u017cny.<\/span><\/p>\n

Nie jest to sytuacja po\u017c\u0105dana. Najwa\u017cniejszym zadaniem najwy\u017cszego s\u0119dziego nie jest rozstrzyganie ka\u017cdej spornej sprawy, ale stanie na stra\u017cy celu pa\u0144stwa i prawa naturalnego. Ponadto jego\u00a0powinno\u015bci\u0105 jest pilnowanie, aby ka\u017cde uchwalane prawo by\u0142o zgodne z fundamentalnymi zasadami pa\u0144stwa, to znaczy z prawem naturalnym. Prawo monarchy do zawetowania ustawy uchwalonej\u00a0przez parlament jest pozosta\u0142o\u015bci\u0105 tej jego staro\u017cytnej funkcji.<\/span><\/p>\n

Przysz\u0142a forma pa\u0144stwa b\u0119dzie czym\u015b zupe\u0142nie nowym, czym\u015b, co b\u0119dzie reprezentowa\u0107 wiecznie wa\u017cne zasady w kszta\u0142cie odpowiednim dla przysz\u0142o\u015bci, bez b\u0142\u0119d\u00f3w przesz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

Dziedziczny charakter funkcji monarchicznej nie znajduje usprawiedliwienia jedynie w \u201eprofesjonalnym\u201d wychowywaniu nast\u0119pcy tronu, czy kontynuacji na szczycie politycznej hierarchii, cho\u0107 ta jest\u00a0bardzo po\u017c\u0105dana, je\u015bli chodzi o kwesti\u0119 planowania na przysz\u0142o\u015b\u0107. Najg\u0142\u0119bsze usprawiedliwienie dla tego typu monarchii zasadza si\u0119 na fakcie, i\u017c w\u0142adca dziedziczny zawdzi\u0119cza sw\u0105 pozycj\u0119 nie jakiej\u015b\u00a0grupie spo\u0142ecznej, a jedynie woli Bo\u017cej.<\/span><\/p>\n

To jest prawdziwe znaczenie cz\u0119sto \u017ale rozumianych s\u0142\u00f3w \u201ez \u0142aski Bo\u017cej\u201d, kt\u00f3re zawsze oznaczaj\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 i zadanie. B\u0142\u0105dzi\u0142by taki w\u0142adca z \u0142aski Bo\u017cej, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142by, \u017ce jest istot\u0105 wyj\u0105tkow\u0105.\u00a0Przeciwnie, s\u0142owa \u201ez \u0142aski Bo\u017cej\u201d powinny mu przypomina\u0107, \u017ce nie zawdzi\u0119cza swej pozycji w\u0142asnym zaletom, ale \u017ce musi dowie\u015b\u0107 swej przydatno\u015bci poprzez nieprzerwane wysi\u0142ki na rzecz\u00a0sprawiedliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n

W dziedzicznym przekazywaniu najwy\u017cszej w\u0142adzy w pa\u0144stwie jest r\u00f3wnie\u017c jedna powa\u017cna wada, o kt\u00f3rej ju\u017c wspominali\u015bmy. Je\u015bli sukcesja nast\u0119puje automatycznie pojawia si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce na\u00a0tronie zasi\u0105dzie osoba niekompetentna. Jest to najwi\u0119ksze niebezpiecze\u0144stwo systemu monarchicznego. Z drugiej strony z takim niebezpiecze\u0144stwem mieli\u015bmy do czynienia dopiero od czas\u00f3w, kiedy\u00a0nast\u0105pi\u0142 sztywny legitymizm Wersalu, a znik\u0142y zabezpieczenia obecne w takiej lub innej formie w wi\u0119kszo\u015bci klasycznych monarchii. Dlatego owe zabezpieczenia b\u0119d\u0105 musia\u0142y powsta\u0107 w ka\u017cdej\u00a0przysz\u0142ej konstytucji monarchicznej.<\/span><\/p>\n

By\u0142oby b\u0142\u0119dem odda\u0107 to zadanie cia\u0142om politycznym, poniewa\u017c to otwar\u0142oby drzwi prywatnym interesom. Decyzj\u0119 powinno pozostawi\u0107 si\u0119 trybuna\u0142owi s\u0105dowemu. Kr\u00f3l, jako najwy\u017cszy konstytucyjny\u00a0s\u0119dzia pa\u0144stwa nie mo\u017ce wykonywa\u0107 swej funkcji w pr\u00f3\u017cni. B\u0119dzie potrzebowa\u0142 pomocy organu reprezentuj\u0105cego najwy\u017cszy autorytet s\u0119dziowski, kt\u00f3rego on sam by\u0142by g\u0142ow\u0105. To w\u0142a\u015bnie ten organ\u00a0powinien wypowiada\u0107 si\u0119, czy prawo lub regulacja jest zgodna z konstytucj\u0105, to znaczy, czy zgadza si\u0119 z celem pa\u0144stwa. Gdy w\u0142adca umiera pozostali s\u0119dziowie pozostaj\u0105 na urz\u0119dzie. Ich powinno\u015bci\u0105\u00a0powinno by\u0107 rozstrzygni\u0119cie co do predyspozycji przypuszczalnego dziedzica oraz, je\u015bli by\u0142oby to konieczne, zamienienia go na nast\u0119pnego z kolei sukcesora.<\/span><\/p>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 g\u0142owy pa\u0144stwa nie ogranicza\u0142aby si\u0119 oczywi\u015bcie jedynie do roli s\u0119dziowskiej. Musia\u0142by mie\u0107 kontrol\u0119 nad organami wykonawczymi, poniewa\u017c jego obowi\u0105zkiem by\u0142oby dopilnowa\u0107, aby\u00a0decyzje w\u0142adzy s\u0105downiczej by\u0142y realizowane w praktyce. Niemniej jednak, wszystkie te zadania pozosta\u0142yby drugorz\u0119dnej wagi. Najwa\u017cniejsz\u0105 funkcj\u0105 przysz\u0142ego monarchy b\u0119dzie funkcja s\u0119dziowska.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Otto von Habsburg (1912-2011) Orygina\u0142: Monarchy or Republic, [w:] The Social Order of Tomorrow,\u00a0London: Oswald Wolff, 1958 [za:]\u00a0The Conservative Tradition in European Thought, New York: Putnam, 1970, s. 258\u201467. Polskie t\u0142umaczenie:\u00a0Jerzy Adam \u015awidzi\u0144ski [za:]\u00a0www.konfederacjaspiska.pl\u00a0 Pr\u00f3buj\u0105c uzasadni\u0107, kt\u00f3ry z ustroj\u00f3w pa\u0144stwowych jest lepszy \u2013 monarchia czy republika \u2013 przewa\u017cnie ulegamy emocjom, … Continue reading MONARCHIA CZY REPUBLIKA<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-584","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"\nMONARCHIA CZY REPUBLIKA - ARMARIA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"MONARCHIA CZY REPUBLIKA - ARMARIA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"          Otto von Habsburg (1912-2011) Orygina\u0142: Monarchy or Republic, [w:] The Social Order of Tomorrow,\u00a0London: Oswald Wolff, 1958 [za:]\u00a0The Conservative Tradition in European Thought, New York: Putnam, 1970, s. 258\u201467. Polskie t\u0142umaczenie:\u00a0Jerzy Adam \u015awidzi\u0144ski [za:]\u00a0www.konfederacjaspiska.pl\u00a0 Pr\u00f3buj\u0105c uzasadni\u0107, kt\u00f3ry z ustroj\u00f3w pa\u0144stwowych jest lepszy \u2013 monarchia czy republika \u2013 przewa\u017cnie ulegamy emocjom, … Continue reading MONARCHIA CZY REPUBLIKA →\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ARMARIA\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-05-04T12:20:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/orf_fo402042_01_0.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"18 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584\",\"url\":\"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584\",\"name\":\"MONARCHIA CZY REPUBLIKA - ARMARIA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/orf_fo402042_01_0.jpg\",\"datePublished\":\"2020-05-03T10:54:34+00:00\",\"dateModified\":\"2020-05-04T12:20:59+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/orf_fo402042_01_0.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/orf_fo402042_01_0.jpg\",\"width\":220,\"height\":312},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"http:\/\/armaria.info\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"MONARCHIA CZY REPUBLIKA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/armaria.info\/#website\",\"url\":\"http:\/\/armaria.info\/\",\"name\":\"ARMARIA\",\"description\":\"SZTUKA HERALDYKA MONARCHIA ETYKIETA SZLACHTA CEREMONIA\u0141 (con. MMXVIII)\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/armaria.info\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"MONARCHIA CZY REPUBLIKA - ARMARIA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"MONARCHIA CZY REPUBLIKA - ARMARIA","og_description":"          Otto von Habsburg (1912-2011) Orygina\u0142: Monarchy or Republic, [w:] The Social Order of Tomorrow,\u00a0London: Oswald Wolff, 1958 [za:]\u00a0The Conservative Tradition in European Thought, New York: Putnam, 1970, s. 258\u201467. Polskie t\u0142umaczenie:\u00a0Jerzy Adam \u015awidzi\u0144ski [za:]\u00a0www.konfederacjaspiska.pl\u00a0 Pr\u00f3buj\u0105c uzasadni\u0107, kt\u00f3ry z ustroj\u00f3w pa\u0144stwowych jest lepszy \u2013 monarchia czy republika \u2013 przewa\u017cnie ulegamy emocjom, … Continue reading MONARCHIA CZY REPUBLIKA →","og_url":"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584","og_site_name":"ARMARIA","article_modified_time":"2020-05-04T12:20:59+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/orf_fo402042_01_0.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"18 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584","url":"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584","name":"MONARCHIA CZY REPUBLIKA - ARMARIA","isPartOf":{"@id":"http:\/\/armaria.info\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584#primaryimage"},"image":{"@id":"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/orf_fo402042_01_0.jpg","datePublished":"2020-05-03T10:54:34+00:00","dateModified":"2020-05-04T12:20:59+00:00","breadcrumb":{"@id":"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["http:\/\/armaria.info\/?page_id=584"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584#primaryimage","url":"http:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/orf_fo402042_01_0.jpg","contentUrl":"http:\/\/armaria.info\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/orf_fo402042_01_0.jpg","width":220,"height":312},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"http:\/\/armaria.info\/?page_id=584#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"http:\/\/armaria.info\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"MONARCHIA CZY REPUBLIKA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/armaria.info\/#website","url":"http:\/\/armaria.info\/","name":"ARMARIA","description":"SZTUKA HERALDYKA MONARCHIA ETYKIETA SZLACHTA CEREMONIA\u0141 (con. MMXVIII)","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/armaria.info\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/584","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=584"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/584\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":588,"href":"http:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/584\/revisions\/588"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/armaria.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}